Foto via Wiki Commons van Rob Mieremet / Anefo: Cruijff en Van Beveren op Schiphol voor een wedstrijd van het Nederlands Elftal in 1969. 

Bij het struinen langs internet berichten viel me laatst iets op, dat ik nooit heb geweten: wijlen PSV-keeper Jan van Beveren (1948 – 2011) was een geboren Amsterdammer, die tot zijn tiende jaar in de Argonautenstraat woonde in Amsterdam-Zuid, op de eerste verdieping. Op een nabijgelegen pleintje oefende zijn broer Wil die later prof zou worden bij Sparta zijn schoten op het jongere broertje Jan, die daarom steevast op doel moest staan. Een keeperstalent was geboren!

Maar hoe zit het dan met het beroemde conflict tussen Cruijff en Neeskens enerzijds en Van Beveren en Willy van der Kuijlen anderzijds, dat Van Beveren de WK’s van 1974 en 1978 zou kosten? Ja, dat was een conflict tussen Ajax en PSV-spelers, maar toch ook een beetje de hoofdstedelijke arrogantie versus provinciale bescheidenheid? Zo staat het me bij, en ik kan dat niet goed rijmen met het “Amsterdammerschap” van Jan van Beveren. Op een regenachtige zondag, besloot ik me eens in de materie te verdiepen.

Verhuizing naar Emmen

Toen Jan tien jaar was, verhuisde het gezin Van Beveren naar Emmen waar de vader, eveneens Wil geheten, een baan had aangenomen als sportjournalist. Voor de oorlog genoot hij enige bekendheid als atleet. Zo kwam het dat Lange Jan onder de lat kwam te staan bij FC Emmen, waar hij al op zijn 15e jaar in het eerste elftal keepte. Zijn broer Wil die ook bij FC Emmen speelde vertrok naar Sparta als profspeler en toen Lange Jan daarom werd teruggezet naar het tweede elftal, speelde zijn sterke gevoel voor rechtvaardigheid voor de eerste keer op.

Sparta Rotterdam

Jan van Beveren, inmiddels 17 jaar geworden, stapte op zijn brommer en reed naar Rotterdam waar hij door Sparta na een korte stage werd aangenomen als reserve-keeper achter Pim Doesburg. En hij had nog maar zeven competitiewedstrijden gespeeld of hij werd gevraagd als keeper van Jong Oranje en vrij snel ook van het grote Oranje. Jan van Beveren zou de onomstreden keeper van het Nederlands Elftal blijven tot hij in 1974 het WK miste vanwege een blessure maar vooral vanwege het conflict met Cruijff, want van de blessure was hij net op tijd hersteld. Maar Rinus Michels koos eieren voor zijn geld en stuurde Lange Jan naar huis vlak voor het WK.

Zweefduiken

De jonge Jan van Beveren met zijn karakteristieke zweefduiken, waarmee hij ballen luchtig uit de kruising plukte en daarna aan de borst drukte, moet een supertalent zijn geweest want het duurde niet lang of hij verdrong als 18-jarige Pim Doesburg uit de basis bij Sparta. De Rotterdammers verkochten (of ruilden) Doesburg aan PSV, waarna Van Beveren enkele jaren de eerste keeper zou zijn van Sparta. Enkele jaren later wisselden Van Beveren en Doesburg weer stuivertje: Van Beveren ging naar PSV waar hij de eerste keeper zou zijn van 1970 tot 1980. Doesburg keerde terug naar Sparta, maar zou na het vertrek van Jan van Beveren weer terugkeren naar PSV. Pim Doesburg is trouwens nog altijd recordhouder qua aantal voetbalwedstrijden in de eredivisie.

Bijna naar Ajax

Vreemd genoeg had het weinig gescheeld, of Jan van Beveren was in 1969 keeper geworden van… Ajax. De lange doelverdediger was persoonlijk rond met de club uit Amsterdam, maar Sparta wilde hem niet laten gaan, ondanks een juridische procedure die Van Beveren had aangespannen. Ook hier blijkt dat Jan van Beveren overal waar hij kwam toch ook conflicten meebracht, al had hij het gelijk vaak aan zijn zijde: hij kreeg een reputatie van “zeikerd”. Net als zijn grote tegenstrever in de jaren zeventig, Johan Cruijff. Maar die kwam daar, als beste speler van de wereld, mee weg.

Sponsorcontracten

Het conflict van 1974 draaide erom dat Cruijff, Neeskens, Van Hanegem en Keizer een apart sponsorcontract kregen via Cruijff’s schoonvader Cor Coster. De KNVB wilde dat niet en kocht het contract af bij de spelers, maar gebruikte de middelen daarvoor uit de spelerspot, waardoor de andere spelers minder kregen. Van Beveren uitte zijn ongenoegen over die gang van zaken en werd daardoor gezien als een bedreiging door Cruijff en Michels, zo blijkt uit een reconstructie in het boek “Klem! Jan van Beveren, vlinder in de zestien” van Ruud Doevendans.

Klem

De latente Amsterdammer in Jan van Beveren

Dit brengt mij tot de gedachte (psychologie van de koude grond, waarde lezer) dat Jan van Beveren die opgroeide in Emmen en een warm bad vond bij de Brabantse club PSV, qua karakter en persoonlijkheid toch een Amsterdammer was gebleven en misschien juist dáárom botste met Cruijff. Ze waren te veel hetzelfde! Immers, in de eerste tien levensjaren wordt de persoonlijkheid van een mens wel gevormd en de geboren en getogen Amsterdammer Jan van Beveren zal daar heus wel wat van over hebben gehouden. Amsterdammers zijn mondig, lastig (aldus mijn opa) en ze laten zich de kaas niet van het brood eten.

Slap gedoe van Knobel en Zwartkruis

Een opmerkzame twitteraar wees mij erop dat Jan van Beveren weliswaar een Amsterdammer was maar dan toch een “keurige jongen” uit Amsterdam-Zuid, terwijl Cruijff uit het volksere Amsterdam-Oost kwam. Kan dit ook een oorzaak zijn geweest van de wederzijdse irritaties? In de jaren 1977 en 1978 was het overigens toenmalig Oranje-aanvoerder Ruud Krol die ervoor zorgde dat Jan van Beveren zijn basisplaats in Oranje kwijtraakte. Zwak leiderschap van Oranje-coaches George Knobel en later  Jan Zwartkruis, die gehoorzaam de wensen van Krol c.s. inwilligden. Het is één van de redenen geweest, naast bedreigingen, dat Jan van Beveren met zijn gezin in 1980 emigreerde naar Amerika, om – los van een incidenteel familiebezoek – nooit meer terug te keren naar Nederland.

WK-finale in 1974

Dit alles overwegende is het voor mij als voormalig DWS-keepertje én veldspeler (en altijd een fan van Jan Jongbloed geweest) verleidelijk om even weg te dromen. Wat als Jan van Beveren nu wel in 1969 zijn gedroomde transfer naar Ajax had gekregen en drie maal de Europa Cup had gewonnen met de hoofdstedelijke brigade? Was hij dan bevriend geraakt met Cruijff, of waren ze elkaar juist eerder in de haren gevlogen? We kunnen het niet weten, maar de gedachte dat bij een betere relatie Cruijff – Van Beveren de laatste de WK-finale van 1974 had gespeeld en die bal van Gerd Müller met een katachtige beweging gegrepen had, is maar al te verleidelijk.

Gerrie_Deijkers_(links,_DWS)_in_duel_met_Jan_van_Beveren_(PSV),_Bestanddeelnr_925-5975
Jan van Beveren plukt de bal uit de lucht voor DWS’er Gerrie Deijkers, die later met Van Beveren voor PSV zou spelen. Deijkers – ook overleden inmiddels – begon ooit bij Baronie in Breda, ik zag laatst toevallig zijn foto daar in de kantine hangen.

Voetballende keepers

Ook bij het WK van 1978 had een Jan van Beveren in topvorm een verschil kunnen maken, met alle respect voor de kwaliteiten van Piet Schrijvers en Jan Jongbloed. Overigens, Jan Jongbloed was zeker onze beste voetballende keeper ooit, ik heb hem jaren gevolgd bij DWS en FC Amsterdam en hij liet daar altijd verbluffende staaltjes zien qua meevoetballen buiten het strafschopgebied. Jongbloed was tot zijn 17e jaar linksbuiten geweest.  Maar oud PSV-coach Kees Rijvers heeft altijd beweerd dat Jan van Beveren ook uitstekend kon voetballen en niet alleen een goede lijnkeeper was. Volgens Rijvers heeft hij zelfs wel eens serieus overwogen Van Beveren in de spits te zetten.

Perfectionisten

Afijn, het is gegaan zoals het is gegaan. Ik denk dat Jan van Beveren en Johan Cruijff op hun manier allebei perfectionisten waren en allebei als “lastig” ervaren werden. Ook traden deze beide Amsterdamse jongens graag op als leider van een groepje. Het toeval heeft gewild dat Van Beveren dat deed bij PSV en Cruijff bij Ajax, waardoor de twee supertalenten met elkaar in botsing kwamen. En Nederland het WK van 1974 nét niet won… Uiteindelijk was het een tragische geschiedenis. Vooral voor Jan van Beveren maar ook voor alle voetballiefhebbers, omdat we twee keer net naast het goud grepen.

De laatste jaren

Al googelend trof ik nog wat filmpjes van Jan van Beveren in zijn laatste levensjaren (hij stierf in 2011 thuis na een hartaanval), als voetbalcoach van een onbekende club in Amerika. Hij trainde daar jongens en meisjes die waarschijnlijk talentloos waren en Jan van Beveren zal misschien altijd de pijn hebben gevoeld van een topsporter, die niet het uiterste gehaald had uit zijn carrière. Maar als je de beelden op onderstaand YouTube filmpje bekijkt, zie je een gelukkige sportman op leeftijd.

De oudere Jan Beveren oogt milder dan vroeger. Een lieve man die volgens de verhalen te veel koffie dronk en meer sigaretten rookte dan goed voor hem was. Ook al een gelijkenis met de nerveuze, rokende Cruijff die ooit na hartproblemen stopte met roken. Maar we zien “Yawn” van Beveren in beeld als een gemoedelijke coach, die geliefd was en bewonderd werd door zijn spelers en speelsters.

Laten we ons daar maar aan vasthouden.

 

 

 

 

Een gedachte over “Cruijff & Van Beveren

  1. Botsende karakters. Bedenkelijk aandeel Cor Koster.
    Werd Willy van der Kuijlen hierdoor tevens kind van de rekening ?
    Wat als, als, als……

    Dank je wel, mooi stuk 😊👍

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s