Het politieke landschap wordt er niet eenvoudiger op in Nederland. Naast het in razendsnel tempo aftakelen van gevestigde partijen zoals de PvdA die is gezakt van 38 zetels in 2012 tot 10 zetels nu in de peilingen, zien we tal van nieuwe partijen. Last but not least bleek dit weekend dat veel partijen de PVV uitsluiten, omdat ze naar eigen zeggen niemand willen uitsluiten. Contradictio in terminis!

Het zijn bijzondere tijden: bijna drie miljoen Nederlanders worden vooraf uitgesloten van regeringsdeelname door een partijenkartel. Of de soep straks zo heet wordt gegegeten als zij nu wordt opgediend zal nog moeten blijken.

Met wat snel rekenen op basis van de peilingen van Maurice de Hond van 15 januari jl. kom ik op de volgende mogelijke coalities die een meerderheid zouden hebben in zowel Tweede Kamer als Senaat: VVD/CDA/D66/GL/PvdA/CU (centrumlinks dus) of PVV/VVD/CDA/50+/CU-SGP (centrumrechts).

peilingen-15-1-2017.png

Uiteraard zijn er ook andere combinaties mogelijk, bijvoorbeeld met de SP, maar deze lijken mij minder waarschijnlijk, al is dat niet meer dan natte vingerwerk dus de lezer is uiteraard vrij daar anders over te denken.

Hoe het ook zij, door de politieke fragmentatie moeten we denken aan vijf- tot zespartijen coalities tenzij er weer gekozen wordt voor een constructie met gedoogpartners in de Senaat. Ik heb het idee dat die tijd op zijn einde loopt. De zogenaamde constructieve oppositie lijkt, nu het ergste van de crisis achter de rug is, mee te willen profiteren van het pluche.

Door de toenemende politieke rol van de Senaat is Nederland minder regeerbaar geworden. Want terwijl vierpartijen coalities denkbaar zijn met een (weliswaar nipte) meerderheid in het parlement, moeten deze uitgebreid worden tot zespartijen coalities om een comfortabele meerderheid te hebben in beide organen. Met als extra complicatie dat in het parlement weggevaagde partijen zoals vermoedelijk de PvdA, straks rancuneus hun de komende twee jaar nog relatief grote zetelaantal in de Senaat zullen inzetten om democratische gewenste veranderingen te dwarsbomen.

Nederland dreigt zo gegijzeld te worden door de Senaat. Volgens mij reden om eens diepgaand te debatteren over de rol, omvang en betekenis van dit orgaan maar om daar iets aan te doen heb je een Grondwetsaanpassing nodig en dat is in Nederland, zeker met de huidige politieke fragmentatie, vrijwel onmogelijk.

Als de verkiezingsuitslag in maart 2017 in lijn ligt met de peilingen nu wordt het dus een lastige kabinetsformatie. Bij een centrumlinks kabinet VVD/CDA/D66/GL/PvdA/CU zullen VVD en D66 waarschijnlijk proberen de immigratie zoveel mogelijk te beperken binnen hetgeen mogelijk is in EU-kader, wetende dat anders de PVV zal doorgroeien in de oppositie tot onbeheersbare proporties.

In ruil daarvoor zullen VVD en D66  waarschijnlijk GroenLinks vergaand tegemoet komen wat betreft de vergroening van het beleid en het CDA met wat fatsoensdingetjes. Het worden dan gouden tijden voor Ed Nijpels c.s.; burgers en bedrijven daarentegen kunnen een fors hogere energierekening tegemoet zien.

Dan hebben we de centrumrechtse of rechtse variant,  PVV/VVD/CDA/50+/CU-SGP. In plaats van 50+ of CU/SGP zou je ook aan de SP kunnen denken, maar die zullen alleen mee doen als er een nationaal zorgfonds komt, wat mij een rode lijn lijkt voor de VVD. Hoe het ook zij, ik moet toegeven dat een dergelijke centrumrechtse coalitie politiek-inhoudelijk een vrijwel onmogelijk verhaal wordt.

Op de eerste plaats zal de PVV uittreding uit EU en eurozone eisen, danwel op zijn minst een referendum daarover. De VVD, die zwaar getraumatiseerd is door het voor hen dramatisch afgelopen Oekraïne-referendum, zal daar onder geen beding mee akkoord gaan.

Dan hebben we nog 50+  dat waarschijnlijk een complete herziening zal eisen van het pensioenstelsel wat grote problemen met de Nederlandse begroting gaat opleveren, zeker zolang deze aan Brusselse eisen moet voldoen. Deze coalitie zal dus op voorhand op grote problemen en tegenstellingen stoten, waardoor een succesvolle kabinetsformatie vrijwel uitgesloten lijkt.

Op basis van de peilingen zoals die nu voorliggen denk ik dan ook dat we na de komende verkiezingen rekening moeten houden met een centrumlinkse coalitie VVD/CDA/D66/GL/PvdA/CU; het kabinet Rutte III.

Het enige dat deze verwachting kan doen omslaan is wanneer de verkiezingsuitslag in belangrijke mate afwijkt van de peilingen in gunstige zin voor de eurosceptische partijen. Dit laatste  is niet onmogelijk; we hebben het ook gezien in het VK bij de Brexit en in de VS bij de verkiezing van Trump. Een onderhuidse anti-establishment beweging die niet helemaal werd waargenomen in de peilingen.

Als de PVV bijvoorbeeld uitkomt op meer dan veertig zetels en nieuwkomers VNL en FvD daarnaast een gat weten te slaan in de VVD die dan wellicht zelfs onder de twintig zetels zou uitkomen, ja dan is er werkelijk een nieuwe situatie ontstaan waarbij een centrumlinks kabinet Rutte III politiek gesproken onmogelijk is geworden.

Er zal dan waarschijnlijk  toch getracht worden een coalitie te bouwen rondom PVV en VVD. De leiding van de VVD zal worden overgenomen door Halbe Zijlstra of Edith Schippers, aangezien Rutte bij een dergelijke uitslag niet anders kan doen dan zijn biezen pakken.

De grote vraag is dus of de PVV en de overige eurosceptische partijen zoals VNL en FvD de komende twee maanden nog een extra groeispurt in kunnen zetten en daarmee Rutte ten val brengen. Vallen ze terug of stabiliseren ze op het niveau van de huidige peilingen dan kan Nederland zich volgens mij opmaken voor een centrumlinks kabinet  VVD/CDA/D66/GL/PvdA/CU onder leiding van Mark Rutte.

Advertenties

2 gedachtes over “Linksom of rechtsom in maart 2017

  1. Dank voor de gedegen analyse. Die stemt me niet hoopvol. De nieuwe partijen zullen de pvv eerder stemmen kosten, al zullen ze ook bij de oude partijen stemmen weghalen. Misschien moet de analyse nog worden uitgebreid tot die uitslag: pvv 30, fvd 10, geenpeil 4, vnl 4.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s