Mijn vader was protestant, mijn moeder katholiek. Allebei waren ze liberaal denkend en niet erg kerkelijk ingesteld. Wel vonden ze het van belang dat wij als kinderen voldoende mee kregen van de christelijke beschaving.   

Zo zaten mijn zusje en ik op een christelijke lagere school en ook hebben we een tijdje een zondagschool bezocht in de Moreelsestraat in Amsterdam-Zuid, al vermoed ik dat de strategie daarachter was dat mijn ouders dan zondagochtend konden uitslapen in een stil huis. Verder gingen mijn zusje en ik een enkele keer wel eens naar de kerk met onze katholieke oma in Den Haag.

blog-1
Mijn ouders bij hun huwelijk, 1957

Het huwelijk in 1957 van mijn ouders was niet zonder slag of stoot verlopen, want we hebben het over de tijd van de verzuiling. Een protestantse jongen met een katholiek meisje, dat ging niet zo maar. Er vonden ingewikkelde onderhandelingen plaats met allerlei geestelijke en wereldlijke raadgevers.

Vooral opa Gajentaan moest overtuigd worden en ik geloof dat mijn oma, in die jaren het stralende en altijd optimistische middelpunt van het sociale leven van de Gajentaans, uiteindelijk op diplomatieke wijze de zaak in kannen en kruiken bracht.

Alles in mijn jeugd en opvoeding zou er dus toe moeten leiden dat ik een milde agnost ben en in feite ben ik dat ook. Niet gelovig maar wel met een open oog en waardering voor de christelijke beschaving, waarbij ik als protestants-katholieke mix ook nog eens het voordeel heb dat ik de verschillende christelijke stromingen welwillend en vrij objectief kan beschouwen. Consequent als een protestant en vergevingsgezind als een katholiek, is dat niet the best of both worlds?

Toch kan heel af en toe de atheïst in mij weer tot leven komen, al ben ik met het klimmen der jaren in veel opzichten een stuk milder geworden. De oorsprong van deze innerlijke atheïst ligt in de jaren zestig en zeventig, want behalve kind van mijn ouders ben ik nu eenmaal ook een kind van het progressieve flower power tijdperk.

In die tijd werd het leven door de roze bril van een progressieve en radicale tijdsgeest bekeken en ook ik ben daar niet aan ontsnapt. Ik heb het nu over een tijd waarin de merkwaardige Meulenbeltiaanse symbiose van progressiviteit en islam-knuffelen die we nu zien bij veel progressieven, nog niet aan de orde was. Links was anti-kerkelijk in de jaren zestig en zeventig en met de islam hield niemand zich bezig.

Wat ons vooral stoorde in de hippietijd aan de enkele conservatief-christelijke geest die toen rondliep was dat deze lieden je altijd moralistisch toespraken en zichzelf in morele zin verheven achtten. Dat leidde automatisch tot de tegenreactie: God bestaat helemaal niet, dus laat mij met rust met je sprookjes!

Nu ja, ik had het hierboven al geschreven: met het klimmen der jaren ben ik wat milder geworden in veel zaken, ook het republikeinse is er wel af bij mij tenzij de Oranjes zich weer te buiten gaan aan rijkelui’s fratsen, dan komt ook de oude republikein in mij weer tot leven. Mijn innerlijke atheïst ligt rustig te slapen in een bed van agnostische mildheid tenzij hij ruw gewekt wordt.

Zo’n moment van ruw gewekt worden deed zich gisteren voor toen ik een tweet las van het CDA congres waarin Buma roept dat hij degenen wil beschermen die beledigd worden, niet degene die beledigt. Weer zo’n typisch geval van christelijke verdwazing of hoogmoed, dacht ik.

Heeft Buma de Verlichting gemist en Voltaire nooit gelezen, vroeg ik me af. Weet hij niet dat onze vrije democratische beschaving en wetenschappelijke vooruitgang moeizaam bevochten moest worden door kritische, spottende, ja soms beledigende geesten op een autocratisch en niet zo verlicht geloof, al was er met de christelijke kernwaarden misschien weinig mis?

Zou Sybrand Buma gemist hebben dat Europa bedreigd wordt door de overkomst van een religie die zich niet met de generaties aanpast aan de liberale rechtsorde zoals wij in al onze naïviteit verwachtten, maar zich integendeel steeds meer ontpopt tot de op onderwerping (islam – what’s in a name) gerichte soldatenreligie die het – bij nadere beschouwing –  misschien altijd al is geweest?

Heeft Buma niet opgelet toen de auteur Salman Rushdie in 1989 getroffen werd door een fatwa waardoor hij zijn hele leven zwaar beveiligd moest worden? Was Buma niet erbij toen er moordaanslagen werden gepleegd op Deense cartoonisten, was hij in slaap gevallen toen de complete (overigens links-anarchistisch ingestelde) redactie van #CharlieHebdo werd afgeslacht vanwege islamkritische cartoons, zat hij te dromen toen onze eigen Theo van Gogh midden op straat werd afgeslacht, met een pistool en een mes die eigenlijk voor de kritische intellectueel en politica Ayaan Hirsi Ali waren bestemd?

Nu ja, ik tweette er dit over:
Schermafdruk 2017-01-15 09.38.58.png

Op zulke momenten komt de oude atheïst in mij weer tot leven. Wat moeten we met dit soort hypocriet moralistisch gedraai en ontkenning van de feiten? Maar goed, inmiddels heb ik alweer een nachtje geslapen. Wie ben ik om me over de zin van het leven en de eeuwigheid uit te spreken? Wie weet is er meer tussen hemel en aarde of misschien ook niet. Ik zou het niet durven zeggen.

Dus toch maar agnost.

 

Advertenties

Een gedachte over “Soms komt de atheïst in mij weer tot leven

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s