Er is iets vreemds aan de hand. Aan de ene kant zien we in Nederlanjd een versplintering van het politieke landschap zowel aan de rechterkant (VNL, FvD, GeenPeil) als aan de linkerkant (DENK, Artikel 1, Nieuwe Wegen).

Aan de andere kant lijkt het erop dat ons politieke partijen systeem dat voorheen bestond uit drie hoofdstromingen te weten Socialisme / Sociaal-democratie, Liberalisme en Confessionelen, steeds meer uiteenvalt in twee hoofdstromingen:   degenen die de natiestaat in ere willen herstellen en vasthouden aan de eigen identiteit (“populisten”) en degenen die inzetten op internationalisering (“globalisten”).

Er is dus als mijn analyse klopt temidden van al die politieke fragmentatie sprake van twee nieuwe hoofdstromen die de oude links-rechts tegenstelling overwoekeren. Deze nieuwe tegenstelling die deels onderhuids woekert zorgt voor een enorme polarisatie in de samenleving. Door het deels anonieme karakter van de social media wordt het debat er ook niet vrolijker op.

Om deze groeiende tegenstelling tussen “populisten” en “globalisten”  goed te begrijpen moeten we volgens mij teruggaan naar de jaren negentig van de vorige eeuw. Toen zagen we dat de neo-conservatieve revolutie van Reagan en Thatcher in de jaren tachtig overgenomen werd door meer internationaal of globalistisch denkende politici als Bill Clinton (VS) of Tony Blair (VK).

Hoewel de jaren negentig over het algemeen veel welvaart brachten was het ook een tijd waarin een aantal checks & balances in het financiële systeem losgelaten werden met alle schadelijke gevolgen van dien, denk aan het intrekken van de Glass Steagal Act in 1999 door Clinton. Tegelijkertijd werd het oude Europa bevangen door het virus van hoogmoed na het vallen van de Berlijnse Muur in 1989. Dit leidde zoals bekend tot de oprichting van EU en EMU (euro) in 1992 middels het Verdrag van Maastricht en wat later (2004) tot een uitbreiding van de EU met maar liefst 10 landen tegelijk.

Volgens de Britse filosoof John Gray zal de EU daardoor ten onder gaan aan haar eigen succes, alleen al omdat deze grootte voor een interstatelijk samenwerkingsverband als de EU simpelweg niet meer te behappen is en allerlei problemen (van monetaire problemen (eenheidseuro) tot complexe handelsakkoorden of ongewenste migratiestromen) onoplosbaar worden door gebrek aan grip op de materie en de toegenomen bureaucratische ingewikkeldheid.

Gray bracht dit helder onder woorden in een Buitenhof uitzending in 2012 en voorspelde daar dat de EU in 10 tot 15 jaar ten onder zal gaan, waarna Europa weer zal lijken op het Europa van de natiestaten van eind 19e eeuw.

De globalisering heeft ongetwijfeld ook voordelen gekend. Het zou hypocriet zijn om te ontkennen dat we daar niet met zijn allen van hebben genoten, van goedkoop mobiel bellen tot en met vliegen voor een habbekrats naar exotische oorden. Maar de nadelen van de globalisatie, de maatschappelijke ontwrichting die zich toont in radicalisering van verschillende kanten waarvan de islamitische radicalisering de meest pregnante en gevaarlijke is, beginnen de voordelen te overheersen.

Dit is volgens mij de reden dat steeds meer mensen afhaken van de gevestigde partijen, of ze nu hun heil zoeken bij de PVV of om wat voor reden dan ook bij één van de talloze nieuwe splinterpartijen.

principalagentproblemDaarnaast heb ik er wel eens op gewezen dat de globalisering en de continue schaalvergroting die dit tot gevolg heeft leidt tot iets dat we het principal agent problem kunnen noemen. De band tussen degene die machtigt (de kiezer) en degene die gemachtigd wordt (de gekozene) is te abstract geworden.

Elites zijn niet of nauwelijks meer aanspreekbaar op de gang van zaken en al zouden ze het misschien wel willen, ze zijn domweg niet meer bij machte hun eigen beloftes na te komen. Onze premier Mark Rutte is hier het meest sprekende voorbeeld van. Deze sell-out houding van de elite leidt tot een verdieping van de (altijd al aanwezige) kloof tussen de bevolking en de politiek. Een gevaarlijke pre-revolutionaire situatie.

De elites van de gevestigde partijen, zowel van links of rechts of uit het midden (christen-democraten) zijn nauwelijks in staat problemen die zich voordoen onbevangen te benoemen of te analyseren, laat staan om met levensvatbare oplossingen te komen, gevangen als ze zijn in hun eigen EU-tunnelvisie.

Zoiets zagen we aan de andere kant van de oceaan waar de elite van Democraten én Republikeinen vorig jaar weggevaagd werd door wervelwind Trump. We zagen het ook bij de Brexit. Dit fenomeen zou zich wel eens kunnen herhalen bij een aantal cruciale verkiezingen in 2017 (Nederland, Frankrijk, Duitsland en Italië).

Wie de eenheidseuro ter discussie stelt wordt nog steeds weggezet als een gekke Henkie. Over de islam wordt heel wat afgepraat in allerlei talkshows maar in plaats van zich nu eens écht te verdiepen in de helaas niet zo prettige werkelijkheid van Koran, Hadith, Sharia en Jihad, gaat het meestal  binnen vijf minuten alweer over Geert Wilders en wil men ons doen geloven dat het populisme het grote gevaar is dat ons bedreigt.

Ook wat betreft de massa-immigratie die in West-Europa al sinds veertig jaar onbeheersbare proporties heeft aangenomen door een soort van doorgeslagen mensenrechtenbenadering zijn de gevestigde partijen niet in staat om met een doorwrochte analyse te komen, laat staan met haalbare oplossingen.

Zolang de gevestigde partijen op vrijwel alle relevante vlakken falen, niet in staat zijn de juiste diagnose te stellen en maar blijven schreeuwen over het gevaar van “populisme” in plaats van eens kritisch in de spiegel te kijken, zal hun aanhang onder de bevolking afnemen. Vroeg of laat kantelt het dan.

We hebben het vorig jaar gezien in de Verenigde Staten en in het Verenigd Koninkrijk. Het is een kwestie van tijd of ook op het Europese continent zal het tij gekeerd worden. Als een elite niet in staat is te leiden of de kop in het zand steekt neemt de bevolking het heft in eigen handen. Een oude natuurwet.

Advertenties

2 gedachtes over “Waarom de gevestigde partijen de strijd verliezen

  1. Mooie analyse Jan waarin ik mij grotendeels kan vinden. Maar je behoort inmiddels zelf ook tot ‘de elite’. VVD wil wel maar zit ook gebakken in bestaande structuren. Daarom om grote schokken te voorkomen, kan er alleen geleidelijke verandering tot stand komen. De PVV gaat te snel en hoeveel is zij bereid in te leveren om in kabinetscoalitie te komen?

    Like

  2. Je analyse geeft een goed beeld van de huidige situatie in het politieke speelveld. Gezien het onvermogen c.q. onwil van de gevestigde partijen / elite de gevoelens van het volk te vertalen in nieuw politiek beleid, zal de toestroom voor partijen als PVV, VNL en FvD alleen maat toenemen. Het valt dan ook te hopen, dat er een grote ommekeer plaats zal vinden bij de komende TK-verkiezingen.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s