Een paar dagen geleden las ik een economisch commentaar van Wim Boonstra, de chef-econoom van de Rabobank, over de  eurozone. Ik denk dat het los van de vraag of je nu tot de euro-adepten of de euro-critici behoort (ik plaats mezelf in het laatste kamp) een verstandig commentaar was.

Het commentaar is zeker lezenswaardig en staat bovenaan al goed samengevat door Boonstra zelf:

  • Verschillende landen zijn de euro in gestapt zonder goed na te denken over de economische gevolgen
  • Nu in sommige kringen wordt nagedacht over uittreding uit de euro moet die fout niet worden herhaald. Een kosten/baten analyse vooraf is verstandig
  • Uittreden uit de euro is namelijk een duur en ingewikkeld proces met per saldo zeer onzekere uitkomsten

De stand van zaken met de euro voor Nederland
Waar staan we nu precies met de euro? In Nederland zijn de economische ontwikkelingen op dit moment vrij gunstig. Ook op de arbeidsmarkt, die lang verlamd was en die nog steeds last heeft van het pakket aan averechts werkende maatregelen van het duo Asscher (WWZ) en Wiebes (DBA) zijn de ontwikkelingen nu redelijk positief. Zelfs moeilijk bemiddelbare groepen zoals ouderen en part-timers komen op dit moment aan een baan, niet in alle gevallen natuurlijk, maar toch wel meer dan dit de afgelopen jaren het geval was.

Ook in mijn eigen werving & selectie praktijk merk ik dat de zaken momenteel aantrekken. Hoe lang deze groeispurt zal aanhouden is onzeker, er zijn nu alweer berichten dat de groei komend jaar weer zal afvlakken.

Is alles nu weer koek en ei? Ik denk het niet. Op de eerste plaats heeft de euro als eenheidsmunt voor de meer competitieve landen zoals Duitsland en Nederland zowel voor- als nadelen.  Pluspunt is dat het bedrijfsleven in de sterke landen voordeel heeft aan de eurokoers én rente die beide kunstmatig laag worden gehouden door de ECB.

Nadeel is dat beide ontwikkelingen niet gunstig zijn voor koopkracht en pensioenen, al lijkt de koopkracht op dit moment wel iets toe te nemen. Maar dan hebben we wel een flinke slachtpartij achter de rug natuurlijk, om te beginnen met de onjuiste koersconversie gulden > euro in 1999 die ons land veel koopkracht heeft gekost.

Voor de zuidelijke landen is de problematiek in zekere zin andersom. De voor hun doen sterke euro is waarschijnlijk gunstig voor de koopkracht en de waardevastheid van pensioenen (die in het verleden regelmatig verdampten als gevolg van devaluaties), maar omdat hun economie minder concurrerend is zullen ze hard moeten hervormen als ze in de eurozone willen blijven, met alle negatieve bij-effecten van dien.

In hoeverre voor die hervormingen nog een politiek en maatschappelijk draagvlak is in Zuid-Europa na alle ellende van de afgelopen jaren lijkt mij hoogst twijfelachtig. De Italianen hebben in ieder geval met hun referendum de hervormingsagenda van Renzi afgewezen, dus daar ligt de boel voorlopig weer plat. In Frankrijk doet Fillon een gooi naar het presidentschap en heeft een ambitieuze hervormingsagenda. In die zin zou Fillon voorlopig de redder van de euro kunnen zijn, leuk voor wie de euro nog wil redden maar of Fillon werkelijk president wordt moeten we nog maar afwachten.

De trukendoos van SuperMario
draghi-bazookaMario Draghi kondigde vorige week aan het ECB steunprogramma tot eind 2017 in aangepaste vorm te verlengen. De ECB gaat in ieder geval door met de aankopen (quantitative easing) van 80 miljard euro aan obligaties per maand tot en met maart 2017. Vanaf april worden de aankopen wel iets teruggeschroefd tot 60 miljard euro per maand, maar het blijft voor Europese begrippen een gigantische ingreep in het financiële systeem die Draghi doet.

Dit opkoopprogramma dat noodzakelijk is om de euro overeind te houden terwijl de minder concurrerende landen nog steeds niet of nauwelijks hervormen, is onder economen hoogst omstreden. Zo stellen verschillende Duitse politici maar ook de Duitse ex-topeconoom van de ECB Jürgen Stark, dat Dragi zijn mandaat van bewaker van prijs- en inflatiestabiliteit ver te buiten gaat en zich in feite bezighoudt met monetaire financiering.

Hoe zorgelijk is dat voor Nederland? Voor niet-economen zoals ondergetekende is dat lastig te zeggen. Ik denk dat er maar weinig monetaire specialisten zijn die de werking van het almaar complexer wordende financiële systeem nog begrijpen. Voor een normale macro-econoom is het al niet meer te volgen, laat staan voor de geïnteresseerde leek zoals ondergetekende.

Europe’s secret bail-out
Voormalig hoofd van het gerenommeerde IFO-instituut, de Duitse professor Hans-Werner Sinn, publiceerde vorige week dit stuk waarin hij betoogt dat Draghi in feite bezig is met een geheime bail-out van de eurozone en dat wanneer het een keer mis gaat (bijvoorbeeld als de eurozone uit elkaar valt) vooral de Duitse en Nederlandse Centrale Banken, die zich nu voor het karretje laten spannen van Draghi, het haasje zijn. Dat wil zeggen, uiteindelijk zullen de burgers en bedrijven van Duitsland en Nederland de rekening ontvangen van SuperMario’s bazooka. Die rekening zou wel eens erg hoog kunnen uitvallen.

Gemengde gevoelens
Al met al een complex verhaal dat bij mij gemengde gevoelens oproept. Net als iedereen ben ik blij met de economische opleving van dit moment. Ik ben het eens met Wim Boonstra van de Rabobank dat een overhaast opbreken van de eurozone zonder degelijke kosten-en baten analyse een herhaling zou zijn van de fout in de jaren negentig, toen Nederland onder aanvoering van Lubbers en Kok (en in een later stadium  met Zalm op Financiën en Kok als premier) zich veel te gretig in dit euro-avontuur met ongewisse afloop heeft gestort.

Er zal serieus aan scenarioplanning moeten worden gedaan. Een overhaast vertrek uit de eurozone lijkt onverstandig, maar aan de andere kant lijkt het erop dat we ons nu op een nogal stiekeme manier in een eeuwigdurende transferunie laten rommelen, zeker zolang er geen flexibele wisselkoersen zijn binnen de EU. De rekening voor Nederland om ooit nog te vertrekken uit de eurozone loopt intussen op tot astronomische bedragen, vooral door de secret bail-out van Mario Draghi.

 

 

Advertenties

5 gedachtes over “Eurozone: Boonstra heeft een punt, maar Sinn ook

  1. De ogen bij de waanzinnigen die ooit tot deze euro besloten hebben, worden nu geopend?
    En dát terwijl de critici voor gek en onwijs werden versleten. Zelfs de hevige roep tot durende de periode na 2018 hielpen geen zier.
    We zijn doelbewust bedonderd door alle landen die ook maar voor een millimeter aan de Middellandse Zee grenzen daarbij niets in de weg gelegd door EU- en eurofielen uit de andere landen.
    Zij geloofden slechts in hun eigen carrièrekansen in een nieuw Federaal Europa, daarbij tevens de soevereiniteit van hun eigen land verkwanselend.
    Hoogverraad ten top!
    De enorme garantie- en schuldenberg die vervolgens is gecreëerd heeft er momenteel toe geleid dat we in een ‘Catch 22’ situatie zitten.
    We waren en zijn overgeleverd aan hetzij een dom zootje machthebbers, dan wel een criminele bende.
    Aan u de keus.

    Liked by 1 persoon

  2. ==Zelfs moeilijk bemiddelbare groepen zoals ouderen en part-timers komen op dit moment aan een baan, niet in alle gevallen natuurlijk, maar toch wel meer dan dit de afgelopen jaren het geval was.==

    Ho stop, er zijn nog steeds honderduizenden werkloos, hoor.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s