Vorige week kreeg ik het boek Buitenbeentje over voetbalheld Johnny Rep van mijn lieve zus, die al jaren op Texel woont en daar een bed-and-breakfast heeft die zij ooit is begonnen met haar helaas enkele jaren geleden overleden partner Carel, bekend van Carel’s Café in Amsterdam.

Na een aantal lange vakanties in de jaren negentig op een kleine camping op het eiland voelden zij zich er zó op hun gemak dat ze er zijn blijven wonen. Mijn zus is op Texel bevriend geraakt met schrijver-journalist Theun de Winter en ondernemer Henk-Jan Klok, die op hun beurt weer boezemvrienden zijn van Johnny Rep, die ook graag op Texel verblijft en daar jaarlijks in mei zijn wielerwedstrijd voor het goede doel de Johnny Rep Classic organiseert.

rep-7Op 3 december jl. kwam Johnny Rep langs in Texel voor een signeersessie van zijn boek in café De Slock en naar haar zeggen kwam mijn zus er niet onderuit het boek te kopen, wat ze graag deed voor mij als idolaat Ajax-fan van de vroege jaren zeventig.  Met een woordje van Johnny zelf voorin.

Een hele leuke verrassing om zoiets te krijgen met een persoonlijk woordje van één van je jeugdhelden!

Herinneringen
Het boek dat is geschreven door Mark van den Heuvel, heb ik inmiddels met veel plezier  gelezen. Natuurlijk roept het veel herinneringen op aan die fantastische tijd van het Gouden Ajax, eind jaren zestig en begin zeventig. Dat nooit meer herhaalde wonder van de godenzonen, dat door Rep in het boek op vrij nuchtere wijze wordt verklaard, heb ik zelf mogen meemaken.

janvoetbal
Dit ben ik als DWS speler in 1974

Ik stond als jong Amsterdammertje drie keer op het Leidseplein toen de godenzonen de cup met de grote oren naar Amsterdam brachten. Toen het WK 1974 werd gespeeld, het hoogtepunt van Rep’s generatie, was ik 15 jaar.

Ik heb nog de laatste oefenwedstrijd voor dat WK gezien in het Olympisch Stadion op 26 mei 1974, waar Nederland met 4-1 won van Argentinië, het land dat op het WK zelf met 4-0 werd verslagen, mede dankzij een goal van Rep.

Levensverhaal Johnny Rep
Het levensverhaal van Johnny Rep die als jongeling vanaf 1972 deel uitmaakte van het Gouden Ajax en daar op enig moment de positie van Mister Ajax Sjaak Swart als rechtsbuiten overnam, is alom bekend en werd onlangs nog beschreven door Johan Derksen als “een film”.

De stervoetballer van Ajax en Oranje vertrok in 1975 naar het buitenland waar hij achtereenvolgens speelde voor Valencia (twee jaar), Bastia (twee jaar) en Saint Etienne (vier jaar) waar hij tot de dag van vandaag een cultheld is.

Gewend geraakt aan een bourgondische levensstijl en een wijntje bij het eten in de zuidelijke landen, kwam womanizer Rep na zijn spelerscarrière in een vrije val terecht waar geld, drank, drugs en vrouwen een rol speelden, om met oud-Ajax trainer George Knobel te spreken. Het boek beschrijft de levensloop van Rep, zijn eigen commentaar daarop en dat van vrienden en bekenden, zonder te vervallen in een opgeheven vingertje of moralisme.

Het wordt duidelijk dat Rep uiteindelijk tegen zijn zin in twee huwelijken verspeelde door zijn eigen losbandige gedrag, de eerste met zijn eerste vrouw en jeugdliefde Trudy met wie hij twee kinderen  heeft (inmiddels veertigers), de tweede met ene Paula waarmee hij een jongere zoon heeft, maar hun korte huwelijk liep uit op een vechtscheiding, met de zoon als kind van de rekening. Met Trudy is nog steeds een vriendschappelijke band.

Annabel
Aangezien Johnny Rep ook maar een mens is kwam hij als gevolg van zijn gebroken huwelijken in een jarenlange depressie  (flink dippie in Rep’s woorden) terecht. Sinds enkele jaren lacht het geluk de inmiddels 65-jarige Rep weer toe, een geluk dat hij heeft gevonden met de Nederlandse Annabel van Nieuwenhuizen, een gescheiden vrouw met drie kinderen die een restaurant heeft in Spanje, waar het stel de grootste tijd van het jaar leeft.

Annabel heeft de rusteloze Rep enigszins getemd (niet helemaal qua drankgebruik en andere rebellenstreken want dat lukt nooit, blijkt uit het boek). Zij kan de plagerige charmeur die Rep is op waarde schatten.

Een groot deel van het boek gaat over Rep’s roerige verleden (hij wilde het boek zelf Hoeren en Snoeren noemen)  met veel geestige anekdotes, maar ik zal niet te veel verklappen want wie dat wil weten moet het boek zelf maar lezen!

Johnny Rep, een onderschatte speler?
Hoe goed was Rep eigenlijk? Het boek geeft interessante achtergronden. Zaankanter Johnny Rep (die eigenlijk Nicolaas Rep heet) speelde op zijn 16e jaar al in het eerste elftal van de Zaanse club ZFC en kwam bij toeval bij Ajax terecht; een oom had hem daar opgegeven.

Toen Rep met hard werken en trainen en door zijn talent in beeld kwam van de selectie, kreeg hij Johan Cruijff als mentor wat soms tot spanningen leidde omdat Rep als mens niet zo klikte met Cruijff, wel met zijn eigen jeugdheld Piet Keizer. In het veld was er wél een klik met Cruijff.

Rep vertelt in het boek over over de rol van Mister Ajax Sjaak Swart die hem zag als een bedreiging voor zijn vrijwel onaantastbare positie binnen Ajax en een negatief imago van Johnny verspreidde. Volgens Rep was zijn bijnaam “goudhaantje” afkomstig van Sjaak Swart en werd dat gretig overgenomen door de media. Naar Rep’s zeggen onterecht:  hij was op zijn 19e al beter en sneller dan Swart, vindt hij.

Gaslighting
Zou Rep slachtoffer zijn geworden van een bepaalde vorm van gaslighting door Sjaak Swart en de media? Moesten we geloven dat het hem allemaal maar kwam aanwaaien en is daardoor de mythe ontstaan dat Johnny Rep – nog steeds onze WK-topscorer aller tijden en één van de weinige spelers die twee WK finales speelde – een matige speler was bij wie de goals in de schoot kwamen vallen door het werk van anderen?

Ik besloot nog eens aandachtig te kijken naar een fragment van de wedstrijd om de wereldbeker Ajax – Independiente uit 1972, de grote doorbraak van Johnny Rep. In de eerste helft zien we Sjaak Swart als een ouderwetse, vrij statische rechtsbuiten die hoge voorzetten geeft. In de tweede helft verschijnt Rep op het toneel. Het spel oogt meteen anders, moderner.

Cruijff, Rep en Keizer spelen na de pauze samen de verdediging van Independiente aan gort, waarbij Cruijff uitwijkt naar links en Rep opdoemt in de spits en zo eerst de 2-0 scoort, vervolgens op de paal schiet na twee schitterende passes van Cruijff met precies het benodigde effect.

De derde goal van Ajax (tweede van Rep) is van een nog grotere schoonheid, wat goed blijkt als je de herhaling bekijkt aan het einde van het filmpje hierboven. Rep gaat precies op het juiste moment sprinten vanaf het middenveld, de steekpass van Cruijff is prachtig getimed en de afronding van de toen 20-jarige Rep, die op volle snelheid met een kwikzilverachtige voetbeweging de keeper op het verkeerde been zet, is subliem. Kom er nog maar eens om in deze tijd waarin het Nederlandse voetbal internationaal gezien de ene flater na de andere slaat.

Ja, die Johnny Rep kon er echt wel wat van, maar na 1975 raakte hij buiten beeld door zijn buitenlandse avonturen waarvan in die tijd nog niet verslag werd gedaan in de Nederlandse media zoals dat nu het geval is. Misschien was Johnny Rep dus wel beter dan wij toen dachten door het goudhaantje verhaal.

In 1978 maakte Rep een belangrijk WK-doelpunt tegen Schotland, waardoor Nederland nét niet werd uitgeschakeld in de groepsfase van dat toernooi. Hier breekt Rep de Schotse verdediging door vanuit zijn rechtsbuitenpositie het middenveld op te stomen en daar verwoestend uit te halen.

Nadagen spelerscarrìère en trainersloopbaan
Door zijn loopbaan vanaf 1975 bij clubs als Valencia, Bastia en St Etienne, waar hij letterlijk leefde als een God in Frankrijk, raakte Rep al wat uit het zicht. In de jaren tachtig speelde hij weer in Nederland, bij clubs als PEC Zwolle en zelfs twee jaar bij Feyenoord, maar daar was hij voornamelijk bankzitter.

Als trainer is Rep niet verder gekomen dan de amateurclubs VV Zwarte Schapen, FC Omniworld, vv Texel ’94 en RKSV Pancratius. Mogelijk heeft zijn reputatie als “Pietje Bell” en “Don Juan” hem daarbij in de weg gezeten. Zoals hierboven aangehaald leidde zijn onrustige stapgedrag tot twee echtscheidingen, die hem niet in de koude kleren gingen zitten.

Een groot deel van zijn als speler vergaarde fortuin raakte Rep kwijt, waardoor hij uiteindelijk terecht kwam in een klein appartementje in de Zaanstreek. Hij overleefde dankzij het Schnabbelcircuit (in voetbalkantine’s treedt hij op met de Johnny Rep Quiz met een begeleider) en door een baantje als spelersrapporteur bij de Telegraaf.

Naar eigen zeggen had Rep graag een rol gespeeld als scout bij Ajax en heeft hij vele bruikbare tips gegeven (zo vond hij twee jaar geleden al dat Hakim Zyech gekocht moest worden) maar komt hij er niet doorheen in de pikorde van Ajax, dat zoals bekend al jaren door een veel te ingewikkelde management- en bestuursstructuur wordt geteisterd waar ook de zogenaamde Cruijff-revolutie weinig aan kon veranderen. Cruijff zelf haakte dan ook kort voor zijn dood teleurgesteld af.

Sinds een paar jaar is het leven van Johnny Rep, die nooit een echte Ajacied was en meer hart heeft voor een club als Saint Étienne waar hij nog steeds op handen wordt gedragen,  in een rustiger vaarwater gekomen door zijn relatie met Annabel en hun leven bij het restaurant in Spanje een deel van het jaar, waarbij Rep niet te beroerd is om de handen uit de mouwen te steken. Dat Spaanse leven past hem goed, want in Nederland heeft hij nooit meer helemaal kunnen wennen na zijn buitenlandse avonturen in de jaren zeventig.

Op de vraag wie de mens Rep nu echt is kan het boek geen duidelijk antwoord geven, de auteur geeft dat zelf ook toe, daarvoor is Rep een te rebelse en ongrijpbare figuur die graag van de hak op de tak springt in zijn verhalen. Toch maakt dit het boek niet minder plezierig om te lezen: dat ongrijpbare hoorde bij de voetballer Johnny Rep en het hoort kennelijk ook bij hem als mens. Het boek vervalt zoals al aangegeven gelukkig niet in gemoraliseer of een opgeheven vingertje; de lezer wordt vrij gelaten in zijn conclusies.

Een aanrader dus als kerstgeschenk: het boek Buitenbeentje

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s