Zoals voorspeld heeft François Fillon de voorverkiezingen van traditioneel rechts in Frankrijk gewonnen. Iedereen maakt zich nu op voor een duel Fillon – Le Pen in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen volgend jaar, tenzij de socialisten (Hollande of Valls?) nog een spectaculaire come-back weten te maken.

Een eventueel duel Le Pen – Fillon zal, behalve over het immigratie- en veiligheid issue (zeer sterk aanwezig in Frankrijk na een serie grootschalige islamitische aanslagen in 2015 en 2016) vooral draaien om de vraag of Frankrijk lid van de EU en de eurozone wil blijven. Marine Le Pen heeft al een referendum hierover aangekondigd.

Zoals ik 21 november schreef in mijn blog Duel Fillon – Le Pen lijkt waarschijnlijk,  is François Fillon een interessante kandidaat die in het verleden behoorde tot de meer nationale stroming van de gaullisten. Zo voerde hij in de jaren negentig campagne met de gaullist Philippe Séguin tégen het Verdrag van Maastricht en de euro.

Later draaide Fillon behoorlijk bij toen hij minister werd van president Chirac en vervolgens premier onder president Sarkozy. Dat zal hem verweten worden door het kamp van Marine Le Pen: in die rollen was hij medeverantwoordelijk voor neoliberaal bezuinigingsbeleid en het overdragen van allerlei bevoegdheden aan de EU.

Daarnaast zou Fillon volgens het Front National samen met Sarkozy veel te veel concessies hebben gedaan aan de moslimgemeenschap in Frankrijk en de organisaties die hen pretenderen te vertegenwoordigen, met doorgaans een hoog gehalte aan Moslim Broederschap aanhangers in het bestuur. Toch denk ik dat Fillon een case kan opbouwen dat hij inmiddels van inzicht veranderd is. De laatste jaren spreekt hij zich voortdurend uit voor een harder beleid tegen radicale moslims en een beperking van de immigratie.

Narratief Fillon versus Le Pen 
Vermoedelijk zal Fillon in zijn presentatie en narratief deels terugvallen op zijn vorige leven als nationaal ingestelde gaullist, waarbij hij zich tevens presenteert als Thatcheriaanse hervormer en hoeder van de Europese eenheid. Een beetje de kwadratuur van de cirkel, maar goed, tot nu toe komt hij ermee weg.

Daarmee belichaamt Fillon, meer dan de neoliberale Juppé of de ongeloofwaardige Sarkozy, de ideale synthese voor traditioneel rechts en dat is ongetwijfeld ook de reden dat door het rechtse kamp voor hem gekozen is.

Het narratief van François Fillon loopt dus gedeeltelijk gelijk op met dat van Marine Le Pen, al zal Le Pen ongetwijfeld proberen zich te onderscheiden van Fillon door nóg verdergaande maatregelen voor te stellen op het vlak van beperking van de immigratie en bevorderen van meer veiligheid.

Daarnaast zal Marine Le Pen Fillon aanvallen op de voorgestelde hervormingsmaatregelen, zoals het ontslag van 500.000 ambtenaren, al zal de objectieve toeschouwer moeten toegeven dat Frankrijk ver uit de pas loopt met de collectieve uitgavenquote van ca. 55% en dat dergelijke maatregelen dus bittere noodzaak zijn en eigenlijk al lang getroffen moesten zijn (dit geheel los van de vraag of Frankrijk in de eurozone blijft).

Marine Le Pen heeft wel een punt, dat alleen met een eigen munt (of in ieder geval met de mogelijkheid wisselkoers- en rente aanpassingen te doen op nationaal niveau) het land weer een nationaal economisch en sociaal beleid kan voeren.

In dit opzicht is Marine Le Pen te prijzen, want zij heeft altijd gesteld dat een goed sociaal beleid in Frankrijk alleen mogelijk is na herinvoering van een eigen munt. Zij onderscheidt zich van linkse populisten zoals de Griek Alexis Tsipras die zijn volk in de maling nam door te beloven dat een sociaal, anti-cyclisch beleid mogelijk was binnen de eurozone. De Grieken waren kennelijk dom genoeg  om daar in te trappen.

Aangezien Marine Le Pen altijd de koppeling heeft gemaakt nationale munt > nationaal beleid, beschouw ik haar niet als een populist. Overigens zie ik Fillon evenmin als een populist want ook hij heeft een eerlijke boodschap: als Frankrijk een enigszins succesvol lid wil worden van EU en eurozone zal er keihard hervormd moeten worden, net zoals de Duitsers deden ten tijde van kanselier Schröder.

Euroval
euro-trapHet lastige punt met de euro blijft dat deze is opgezet als een val, zoals de Duitse professor Hans-Werner Sinn van het IFO-instituut (inmiddels met pensioen) ooit uiteen heeft gezet in zijn boek The Euro Trap. 

De reden van de voortdurende stagnatie in de eurozone is dat de deelnemende landen met grote onderlinge verschillen in productiviteit, type activiteiten, fiscale structuren, arbeidsmobiliteit, geografie etc. (dus geen OCA vormende, zie de uiteenzetting van Alex Sassen van Elsloo daarover uit 2012) hun wisselkoersen en rentetarieven niet meer kunnen aanpassen.

Wat velen echter over het hoofd zien is dat als slechts één land uit de eurozone stapt dat niet zo heel veel helpt, zeker niet als het een Zuid-Europees land is. De koers van de euro en het centrale rentetarief worden immers nu al erg laag gehouden door Draghi, in zijn ijver om de eurozone kost wat kost bijeen te houden. Als Frankrijk of Italië uit de eurozone stapt worden de onderlinge wisselkoersverhoudingen dus niet hersteld; dat zou pas het geval zijn als bijvoorbeeld Duitsland en Nederland zouden revalueren.

Stapt een zuidelijk land eruit en willen ze met een eigen munt een concurrentievoordeel verkrijgen, dan zullen ze dus hun munt sterk moeten devalueren maar dat brengt grote risico’s met zich mee (inflatie, kapitaalvlucht en verlies aan koopkracht door de devaluatie). Bovendien worden de schulden dan duurder. Welk volk brengt dit op?

Daarom zou het beter zijn als de noordelijke landen uit de eurozone stappen met eventueel een gemeenschappelijke Noordelijke euro (Neuro), zij kunnen immers revalueren in plaats van devalueren, waardoor er minder kans is op inflatie en koopkrachtverlies en de schulden juist goedkoper worden als je het slim speelt, al zitten ook daaraan heel wat haken en ogen, zowel monetaire als politieke.

Aangezien Frankrijk weliswaar niet de zwakste broeder is in de EU (die “eer” komt toe aan Italië, Griekenland en Portugal) maar toch ook geen economisch sterk land is als Duitsland, is het maar zeer de vraag hoe een single-country exit van Frankrijk uit de eurozone als Marine Le Pen gekozen zou worden, zou uitpakken. Dit onderwerp zal zeker te uit en te na worden besproken in de komende verkiezingsperiode. Economen zullen Marine Le Pen en haar team het vuur na aan de schenen leggen.

Ik vermoed dat een eventuele #Frexit gepaard zal gaan met behoorlijk wat schade in de vorm van devaluatie, kapitaalvlucht en inflatie. De hamvraag is of de Fransen dat volgend jaar aandurven, of dat ze hun geld zetten op de conservatieve Fillon en er voorlopig het beste van proberen te maken binnen de eurozone.

Het is jammer dat geen van beide kampen interesse toont in innovatieve oplossingen van de eurocrisis, zoals The Matheo Solution (TMS)  , een model dat monetaire flexibiliteit op nationaal niveau combineert met behoud van de euro als gemeenschappelijke munt (die dan dus geen eenheidseuro meer zal zijn).

Ondergetekende is nog wel eens in al zijn enthousiasme naar Brussel getogen om de voordelen van TMS uiteen te zetten aan de adviseurs van Marine Le Pen en werd daar buitengewoon vriendelijk ontvangen, maar in die kringen houdt men toch vast aan het herinvoeren van de Franse Franc als symbool van nationale eenheid.

Daar valt ook zeker wat voor te zeggen, want een nationale munt is inderdaad het ultieme symbool van nationale soevereiniteit. Het is tragisch dat wij dat in de jaren negentig niet inzagen, terwijl in het Verenigd Koninkrijk Margaret Thatcher haar politieke carrière opofferde om haar land buiten de eurozone te houden met haar beroemde No, no no tegen Delors en zijn euro (zie video hieronder).

Het punt is echter dat de financiële systemen in de eurozone na vijftien jaar dusdanig met elkaar vervlochten zijn geraakt dat er geen pijnloze euro-exit meer mogelijk is, zeker niet voor een land alleen. Dat is de kern van de Euro Trap. De Fransen – net als de Italianen, bij hun referendum deze maand – staan dus in meerdere opzichten voor een verdraaid lastige keuze: het eurodilemma.

Advertenties

2 gedachtes over “Marine Le Pen of François Fillon: het eurodilemma

  1. Goed analyse.
    Ik denk dat de communisten en linkse socialisten massaal op le Pen zullen stemmen tegen wat zij zien als de sociale afbraak door Fillon.
    En de nooit stemmers samen met gewoon rechts zullen le Pen op het schild hijsen.
    De nieuwe Jeanne d’Arc.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s