Het derde TV-debat vannacht tussen Donald Trump en Hillary Clinton heb ik niet helemaal bekeken, maar wat ik zo voorbij zag komen vanochtend op het nieuws en via de media was weer niet om vrolijk van te worden. Twee kandidaten die elkaar tot het bot haten en niet eens meer de hand schudden: symbolisch voor de low trust society die Amerika is geworden.

Twee jaar geleden schreef ik al eens een blog voor de Dagelijkse Standaard: De oorzaken van het Amerikaanse verval  naar aanleiding van een lang stuk van Francis Fukuyama (de optimist van de jaren negentig, tegenwoordig pessimist): America in decay, the sources of political dysfunction

Kort gezegd kwamen de stellingen van Fukuyama (die meer op één lijn zit met de inmiddels overleden Samuel Huntington dan vroeger) erop neer dat de VS al jaren achteruit lopen, niet alleen door de krankzinnige schuldenlast die ze op zich hebben geladen maar ook door het verval van hun instituties, waarvoor Fukuyama de oorzaken onder meer zoekt in een te ver doorgevoerde democratisering en in het verlengde daarvan de lobbycratie en fnuikende juridisering van het systeem, waardoor het land nauwelijks meer te regeren valt.

Voeg daarbij de polarisatie en het verlies aan onderling vertrouwen en je ziet hoe een maatschappij die in de jaren negentig door Fukuyama nog werd geroemd als high trust society (net als Japan, Duitsland, Nederland en Scandinavië) in amper dertig jaar tijd is afgegleden naar een low trust society. Als de debatten tussen Clinton en Trump één ding duidelijk maken dan is het wel dit: Amerika is een low trust society geworden.

Na de verkiezingen
Het ligt in de lijn der verwachtingen dat deze situatie alleen maar zal verslechteren na de presidentsverkiezingen, wie ze ook zal winnen. Het resultaat van de verkiezing zal waarschijnlijk aangevochten worden door de verliezer, met als gevolg  jarenlange processen en conflicten (juridisering).

De verdeeldheid is zó groot dat geen van beide kandidaten zich nog kan verzoenen met de tegenstander na de verkiezingen. In het Amerikaanse politieke systeem waarin de president weliswaar machtig is maar niet oppermachtig en meerderheden nodig heeft in het Congres om effectief te regeren, zal de situatie waarin Obama al een jaar of zes verkeert als betrekkelijk onmachtige president zonder politieke meerderheid waarschijnlijk voortgezet worden, met de kanttekening dat de Republikeinen nu in beide kamers de meerderheid hebben dus zou Trump het in dat opzicht iets makkelijker hebben dan Clinton. Maar gezien tegenwerking in eigen kamp zal Trump op sommige onderwerpen toch ook de Democraten nodig hebben.

Het is dus steeds moeilijker om meerderheden te verkrijgen in het Congres omdat je daar een minimum aantal politieke tegenstanders moet zien te overtuigen, iets dat presidenten als Ronald Reagan of Bill Clinton nog wel lukte maar wat betreft Hillary Clinton en Donald Trump heb ik daar een hard hoofd in, niet alleen vanwege hun persoonlijkheden maar ook door de enorme polarisatie.

Het gevolg is een soort van system deadlock waarbij het Congres nauwelijk meer tot besluiten kan komen en de president (hetzij Trump, hetzij Clinton) straks rondfladdert als een lame duck, tenzij Trump erin slaagt om én president te worden én alle Republikeinen achter zich te verenigen, maar dat lijkt nu geen realistisch scenario. Kortom, het machtigste land ter wereld is nauwelijks meer te regeren en ik zie niet in hoe dit in de nabije toekomst zal verbeteren, wie ook de winnaar wordt van deze verkiezingen.

Zoals Fukuyama twee jaar geleden schreef:

The depressing bottom line is that given how self-reinforcing the country’s political malaise is, and how unlikely the prospects for constructive incremental reform are, the decay of American politics will probably continue until some external shock comes along to catalyze a true reform coalition and galvanize it into action.”

Drie stromingen?
Dan is er nog iets anders aan de hand. Hoewel het nu nog een beetje onder de pet wordt gehouden is de Republikeinse Partij al uiteengevallen in een pro- en een anti Trump beweging. Veel Republikeinse notabelen geven aan dat ze anti-Trump zijn. Als Trump de verkiezingen zal verliezen, ligt het voor de hand dat het Republikeinse establishment hem uit de partij zal zetten en/of hij uit eigen beweging opstapt en voor zichzelf begint.

Dit zou tot gevolg kunnen hebben dat de VS in plaats van een twee stromingen land, een drie stromingen land wordt: ten eerste progressieven en linksliberalen (Democrats), ten tweede conservatief-liberalen en religieuzen (Republicans) en als derde beweging de Trumpianen (patriotten of “populisten”). Mogelijk komt er zelfs nog een vierde beweging bij, namelijk radicaal-links (de Bernie Sanders club).

Wat deze ontwikkeling zou inhouden voor de bestuurbaarheid van het land is moeilijk te zeggen, maar ik vermoed dat het niet heel erg goed nieuws is.

 

 

Advertenties

Een gedachte over “Balans na drie debatten Clinton – Trump: USA is low trust society

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s