De aquarellist, schilder, tekenaar, pentekenaar en fotograaf Mathilda Jurrissen  (1927 – 1983) kan ik mij nog herinneren uit een ver verleden, begin jaren zestig, als onze tante Tilly.

Het zat zo: mijn moeder Maud Schrakamp, na haar huwelijk Maud Gajentaan-Schrakamp (1930 – 1965) groeide na de scheiding van haar ouders toen zij nog heel jong was op bij de familie Jurrissen in Amersfoort, haar oom en tante. Dit katholieke gezin uit het “gegoede milieu” had zelf een dochtertje van ongeveer dezelfde leeftijd, Mathilda, die Tilly werd genoemd.

maud-tilly
Maud en Tilly in 1946

Zo kwam het dat Maud en Tilly die eigenlijk nichtjes waren, opgroeiden als zusjes in het Amersfoort van de jaren dertig en veertig.

Pas onlangs heb ik achterhaald dat Tilly oorspronkelijk een broertje had die is overleden toen hij een jaar of vijf was, wat de keuze voor mijn moeder als “adoptief-zusje” ineens een stuk logischer maakt.

Uit mijn vroegste jeugd kan ik mij tante Tilly herinneren als iemand die een nauwe band had met mijn moeder en ons vaak bezocht. Mijn zusje en ik mochten haar wel. Tante Tilly was een enigszins mysterieuze, artistieke persoonlijkheid die als een soort Anna Blaman (zij was openlijk lesbisch) door het leven ging.

Toen het slecht ging met mijn moeder die na een lang ziekbed als gevolg van ruggemergkanker uiteindelijk in 1965 zou overlijden, ontstond er een verwijdering tussen mijn vader en tante Tilly.

Het hoe en waarom daarvan heb ik nooit geweten. Het zou kunnen zijn dat Tilly vond dat mijn vader dingen niet goed deed of naliet in die voor iedereen onmenselijk zware periode, het kan ook zijn dat Tilly zich er teveel tegenaan bemoeide volgens mijn vader. Hoe het ook zij, door deze verwijdering hebben wij tante Tilly na het overlijden van mijn moeder nog maar sporadisch gezien en na een tijdje helemaal niet meer.

tilly-10
Villa in Amersfoort waar Tilly en Maud opgroeiden

Mijn geheugen biedt dus weinig ondersteuning in deze, maar gelukkig hebben we tegenwoordig internet. Zo kan ik om te beginnen al snel de fraaie villa vinden waar de familie Jurrissen woonde in Amersfoort en ja, die kan ik me vaag herinneren van vroeger.

In dit huis zijn de twee nichtjes opgegroeid. Ik denk dat ze in die tijd allebei de HBS of het Gymnasium hebben doorlopen. Beide meisjes tekenden en schilderden al vroeg en hadden veel belangstelling voor Frankrijk en de Franse taal.

Dit had tot gevolg dat mijn moeder in de vroege jaren vijftig Franse taal en letterkunde ging studeren aan de katholieke universiteit van Nijmegen. Tilly koos het artistieke pad en werd medewerkster van de afdeling Publiciteit van het bedrijf Bronswerk, waarvan ik via internet nog deze prachtige jaren vijftig foto kan vinden. Tilly staat rechts onderaan op de foto.

tilly-3

Dat beide meisjes een grote affiniteit hadden met de Franse taal en cultuur blijkt niet alleen uit het gegeven dat mijn moeder Frans ging studeren, maar ook uit dit bericht in De Waarheid van 1955: Tilly had kennelijk een foto-expositie gehouden over het zonnige Frankrijk. Mijn moeder zal er ongetwijfeld langs zijn gegaan.

tilly-8

tilly-1
Fotograaf Tilly. Jaren vijftig.

Hoe het leven van Tilly zich later heeft voltrokken weet ik niet omdat er zoals gezegd een verwijdering was ontstaan in de familie. Erg oud is Tilly niet geworden, maar 56 jaar. Ik vermoed dat zij zich op enig moment heeft gevestigd als zelfstandig kunstenares in Amersfoort. In die hoedanigheid komen we haar ook tegen in diverse literatuur.

Wat we zien aan de foto’s die op internet achterhaald kunnen worden (zij maakte er duizenden) is dat Tilly veel fotografeerde in de nieuwbouwwijken van de jaren vijftig. Zie bijvoorbeeld deze foto, een prachtig plaatje van Nederland tijdens de Wederopbouw.

tilly-7

Maar ook zien we aan de foto’s dat Tilly een mystieke belangstelling had, mogelijk voortkomend uit haar katholieke familieachtergrond. Ik kom veel foto’s tegen die Tilly maakte van kerken en christelijke beelden.

tilly-4tilly-6

Vergetelheid
Net zoals het de meesten van ons zal vergaan, is Mathilda Jurrissen alias tante Tilly als kunstenares in de vergetelheid geraakt. Af en toe kom je haar naam nog tegen bij de kunstuitleen en ook wordt er wel eens werk van haar geveild. Laatst wilde ik nog bieden op deze pastelkrijt tekening uit 1957 getiteld Grand Italy, maar was net te laat.

tilly-9
Grand Italy, een pastelkrijttekening van Mathilda Jurrissen uit 1957

Dat was het verhaal van mijn tante Tilly en ook het verhaal van Tilly en Maud: de nichtjes die zusjes werden.

tilly-2
Peinzende Tilly op latere leeftijd

Misschien waren de beide zusjes/nichtjes niet voor het geluk geboren. Tilly en Maud zijn samen begraven in een familiegraf in rusthof Leusden bij Amersfoort. Ik moet bekennen dat ik er al heel lang niet ben geweest, al bijna vijftig jaar niet meer.

Ik neem het me steeds voor maar schuif het dan weer voor me uit. Zo proberen we soms het verleden te vermijden, totdat we er op de één of andere manier door achterhaald worden.

 

 

Advertenties

3 gedachtes over “Tante Tilly

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s