Afgelopen week hield de Franse presidentskandidaat Marine Le Pen een presentatie in Reims bij een bijeenkomst met als thema: produire en France. Volgens Marine wordt de Franse industrie die sinds 2001 een miljoen banen heeft verloren gekortwiekt door zowel de euro (te hoge wisselkoers voor de Fransen) als door allerlei EU restricties op het vlak van bescherming van de eigen industrie.

Terwijl de Franse overheid twintig jaar geleden producenten nog kon verplichten om een label “Made in France” te voeren en dat op echtheid kon controleren is dat nu door EU regels niet meer mogelijk, met uitzondering van sommige landbouwproducten waar de EU vermelding van het land van herkomst juist verplicht. De natiestaat zelf mag volgens de EU niets meer verplichten in dit opzicht en mag ook niet het eigen product promoten van staatswege of die promotie financieren. Wel mogen fabrikanten vrijwillig nog het label Made in France voeren.

Zie hieronder de belangrijkste grieven van Marine Le Pen tegenover het EU beleid terzake en het videoverslag van haar presentatie te Reims.

schermafdruk-2016-09-11-18-07-49

Twitterdebatje
Over het punt van protectionisme en EU-regelgeving verzeilde ik in een mini debatje op Twitter met o.a. hoogleraar Lex Hoogduin, ex-senator Kees de Lange en FD verslaggever en econoom Mathijs Bouman. De reflex in Nederland is vaak dat iedere vorm van protectionisme slecht is, cq. riekt naar extreem-rechts. Heel lang heb ik dat zelf ook zo gezien: vrijhandel is goed, protectionisme is slecht. Punt. Dat was ook de reactie van Lex en Mathijs; Kees en ik denken er iets anders over.

Sinds een jaar of twee begin ik anders over deze zaken te denken. Ik denk dat ik niet de enige ben. Nadat er al een grote slag werd toegebracht aan de koopkracht van de Nederlanders door de verkeerde wisselkoerskoers gulden – euro zoals DFT-goeroe Drs. Harry Geels al in 2006 constateerde zijn 70% van de Nederlanders de afgelopen 10 jaar sinds de crisis nóg eens flink achteruit gegaan. De middenklasse in Nederland en elders gaat langzaam de bietenbrug op, constateert ook McKinsey in een recent onderzoek.

Heilige huisjes ter discussie stellen
Al deze ontwikkelingen leiden ertoe dat veel mensen zaken opnieuw ter discussie stellen als het gaat om ongebreidelde vrijhandel, globalisme, neoliberalisme, etc. , niet alleen in Frankrijk maar ook in Nederland. Hoe zit dat precies met vrijhandel en globalisatie? Wie zijn de winnaars en wie zijn de verliezers? Welk spel wordt er gespeeld achter de coulissen?

De Nederlandse topondernemer Wim van der Leegte, tot voor kort de topman van industriegroep VDL (o.a. producent van de BMW Mini in Nederland) roept al jaren dat Europa veel te weinig doet om de eigen industrie te beschermen en daardoor iets van 15 miljoen banen heeft verspeeld. In dit interview uit 2013 wijst Van der Leegte op de onevenwichtigheid in handelstarieven tussen Nederland enerzijds en landen als China, Rusland of Brazilië anderzijds. De percentages in het artikel zijn mogelijk niet helemaal actueel meer maar in grote lijnen zal het verhaal nog steeds kloppen.

Het verhaal van ondernemer Wim van der Leegte is helder: vrijhandel is prima maar alleen op basis van reciprociteit. Jullie lage toegangstarieven bij ons? Wij dan ook bij jullie. Toch kunnen we nog een laag dieper kijken. Want is er wel sprake van gelijke voorwaarden? Houden landen als China die zichzelf onmetelijk verrijken terwijl wij ons bedelven onder schulden zich aan dezelfde spelregels als het gaat om sociale arbeidsomstandigheden, milieuregels, kinderarbeid, verbod op prijsdumping, etc.? Iedereen weet dat dit niet het geval is.

Hoe zou het zijn als bijvoorbeeld in Nederland de bedrijven in één provincie vrijgesteld zouden worden van toepassing van het minimumloon en de vigerende milieuregels? Veel bedrijven zouden zich juist daar vestigen en er zou een sociale kaalslag plaatsvinden. Dat is precies wat we zien op mondiaal niveau, wanneer vrijhandel wordt toegepast zonder aanvullende voorwaarden.

“Protectionisme intelligent”
Natuurlijk moeten we oog blijven houden voor het gegeven dat we allemaal kennen uit de geschiedenislessen op school over de jaren dertig van de vorige eeuw: een kettingreactie van protectionisme is slecht voor de wereldeconomie als geheel. Daarom moet deze discussie met de nodige voorzichtigheid gevoerd worden; dat vind ik ook.

Een paar maanden geleden had ik het genoegen te lunchen in Brussel met Philippe Murer, economisch adviseur van Marine Le Pen. Philippe is een sympathieke, progressief ogende veertiger en is het tegendeel van “extreem-rechts”: tot 2007 was hij als econoom verbonden aan de Parti Socialiste. Ook behoorde hij tot een denktank van Duitse en Franse economen die kritisch staan tegenover de euro.

In 2014 maakte Philippe de overstap  naar Front National en werd economisch adviseur van Marine Le Pen. Naar zijn zeggen omdat hij het algemeen belang stelt boven linkse of rechtse partijpolitiek en hij het lijden van grote delen van de Franse bevolking niet meer aan kan zien.

Met een team van economen wordt binnen FN gewerkt aan het concept van protectionisme intelligent. Dit houdt in dat strategische sectoren in eigen land beschermd worden terwijl tegelijkertijd gestreefd wordt  innovatie en milieubeleid te verbeteren. Philippe Murer  is binnen FN ook de trekker van een werkgroep die zich bezig houdt met ecologie.

Gestreefd wordt naar een verlaging van de staatsschuld door behoud van industriële en landbouw activiteiten in eigen land en een drastische vermindering van de in Frankrijk torenhoge werkloosheid (officieel 10% van de beroepsbevolking, in feite veel hoger).

Het is belangrijk er de aandacht op te vestigen dat men ook binnen FN echt wel beseft dat Frankrijk hervormingen nodig heeft en dat de staatsschuld door verkeerd beleid te hoog is opgelopen; juist om dit te herstellen willen zij zich vrij maken van het in hun ogen verstikkende neoliberale EU- en euro keurslijf.

Dit blog is al te lang geworden dus ik zal het hierbij laten, maar over het thema van “protectionisme intelligent” en de nadere uitwerking hiervan door Franse economen valt veel te zeggen. Ik zal daar in de toekomst nog op terugkomen op dit blog.

In ieder geval zou ik willen pleiten voor een wat meer genuanceerde discussie over dit thema, ook in Nederland. Iedere vorm van protectionisme afdoen als “extreem-rechts” is wat mij betreft veel te kort door de bocht.

 

 

Advertenties

6 gedachtes over “Protectionisme: boze fee of reddende engel?

    1. Ik denk dat het de Fransen meer gaat om maatregelen concurrentie uit lage lonen landen, dus niet tegen Nederland. Als ze hun eigen industrie en landbouw stimuleren dan kan dat wel een indirect negatief effect hebben op Nederland, misschien.

      Like

    1. Hans, er is inderdaad geen verband tussen het koopkrachtverlies door de verkeerde wisselkoers van 1999 (Kok/Duisenberg) en het verlies aan banen door verkeerd en/of te slap EU handelsbeleid. Dat verband suggereer ik ook niet. Wat ik wél suggereer is dat veel mensen nadat ze bijna 20 jaar achteruit kachelen door slecht EU/euro beleid gaan nadenken over dit soort zaken.

      Like

  1. Als alle voorstanders van protectionisme om te beginnen nu eens zelf ermee ophielden importgoederen te gebruiken: rij een in eigen land gebouwde auto, draag in eigen land gemaakte kleding (goedkoop is toch duurkoop), richt je huis in met in eigen land vervaardigde spullen, enz. Dit zou meteen een boel CO2-uitstoot schelen.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s