Hoewel de oude nog uit de 19e eeuw stammende politieke Links – Rechts tegenstelling op sociaal-economisch terrein volgens mij nog wel bestaat, zijn er andere tegenstellingen die momenteel belangrijker zijn, zoals bijvoorbeeld nationalisme – globalisme, of gecontroleerde immigratie versus massa-immigratie.  Politieke partijen moeten zich dus anders positioneren dan vroeger.

Eerst even de definitie helder: onder Links versta ik partijen die naar meer gelijkheid streven door overheidsingrijpen (wat automatisch tot een grotere collectieve sector leidt), onder Rechts partijen die meer nadruk leggen op eigen initiatief en zelfwerkzaamheid en vinden dat dit ook beloond mag worden. Doorgaans streven zij naar een kleinere overheid.

Ik realiseer me dat in het verleden (voor WO2) de tegenstelling Links / Rechts in Nederland gebruikt werd in de zin van confessioneel versus niet-confessioneel. Zo zaten de partijen ook in de kamer: liberalen en socialisten waren links ingedeeld en confessionelen rechts maar dat is dus niet de Links/Rechts definitie die ik hanteer in dit stuk.

Tijd voor een echt rechts (links) geluid!
Vaak hoor je bij sociaal-economische discussies de kreet: het is tijd voor een echt rechts geluid! of: het is tijd voor een echt links geluid! Zo hoor je aanhangers van VNL vaak zeggen dat de PVV en de VVD  “te links” zijn geworden en het tijd is voor een echt rechtse partij: een partij die de overheid kortwiekt en de belastingen halveert.

Hans-Spekman
“Linksom de crisis uit”

Omgekeerd horen we deze redenering ook vaak aan de linkerkant van het spectrum. Volgens deze mensen zijn PvdA en GroenLinks “te rechts” geworden en is het juist tijd voor een “echt links” geluid. Zie bijvoorbeeld PvdA voorzitter Hans Spekman met zijn pleidooi: linksom de crisis uit.

Vanuit hun eigen perspectief geredeneerd zullen deze mensen best een punt hebben. Het probleem waarmee ze echter te maken hebben is dat in onze gefragmenteerde, geïndividualiseerde, ge-ontideologiseerde maatschappij de meeste mensen niet meer zo eenvoudig langs deze Links/Rechts schema’s zijn op te delen. Niet voor niets hadden we het begin jaren negentig al over “de calculerende burger”.

Zo kan mijn buurman voor lagere belastingen zijn (wie niet) maar ook voor meer politie op straat, beter onderwijs, een extra snelweg en een sterk leger. Ook vindt hij het prettig dat de overheid zijn studerende kinderen tegemoetkomt met een studiebeurs.

Is deze buurman nu links of rechts? De vraag is vaak niet zo eenvoudig te beantwoorden.

Opkomende “populistische”partijen
De momenteel opkomende partijen in Europa die over het algemeen gemeen hebben dat ze eurosceptisch zijn en streven naar herstel van de natiestaat, zoals UKIP, Front National, PVV of AfD, worden bij gebrek aan beter vaak “populistisch” genoemd.  Andere veel gehoorde benamingen zijn “extreem-rechts” of “radicaal-rechts”.

Al deze benamingen zijn in mijn ogen onzinnig. Waarom zou je “populistisch” zijn als je wil dat de natiestaat soeverein is  en minder gedomineerd moet worden door ondemocratische supranationale organen zoals EU en VN? En is Marine Le Pen extreem-rechts, terwijl ze al decennia naar een beter sociaal beleid streeft en zich ook al jaren intensief bezig houdt met onderwerpen als ecologie?

In mijn ogen is het juist een interessante ontwikkeling dat veel nieuwe partijen wat rijker geschakeerd zijn wat betreft hun sociaal-economische denkbeelden dan de gevestigde partijen met hun uit de 19e eeuw stammende ideologieën (liberalisme, socialisme en christen-socialisme, conservatieven en confessionelen).

Meerstemmigheid
Het aspect van nieuw opkomende partijen dat ze in hun gelederen meerdere stromingen hebben (dit geldt natuurlijk ook voor de gevestigde partijen die vaak een linker- en een rechtervleugel hebben) is interessant voor politieke volgers.

Deze stromingen kunnen zeer schadelijk en gevaarlijk zijn voor nieuwe  partijen, vooral als ze gekoppeld zijn aan een strijd tussen personen. We hebben dat destijds meegemaakt met de LPF na de dood van Fortuyn, we zien nu vergelijkbare perikelen bij de Duitse AfD hoewel die nog steeds hoog scoren in de peilingen.

In NL heeft de PVV gekozen voor een niet-leden structuur, waarschijnlijk om dergelijke trammelant te voorkomen. Het Franse Front National (FN) kent wel een ledendemocratie. In 1999 leidde dit tot een splitsing van de partij in twee delen. Inmiddels is FN onder leiding van Marine Le Pen en haar adjudant Florian Philippot weer stabiel, maar dat heeft dus een hoop tijd en kopzorgen gekost.

Mozaïekstrategie
Ondanks de gevaren die het oplevert kun je politieke meerstemmigheid toch ook als een voordeel zien. De zogenaamde mozaïekstrategie. Bij FN zijn de spindoctors op dit punt vrij ver gevorderd. Er zijn verschillende stromingen in de partij en die krijgen van het duo Marine Le Pen / Florian Philippot bewust een zekere ruimte – maar niet te veel – om zich te uiten.

Zo heb je Marine’s nichtje Marion die economisch rechtser is en ook qua identitaire vraagstukken (bijv. abortus, homohuwelijk)  een hardere lijn inneemt dan Marine. Aan de andere kant zijn er ook FN’ers met een socialer profiel.

marine marion
Marion en Marine

Bij de PVV zien we iets soortgelijks: terwijl Geert Wilders het punt van de islam hard aanzet, benadrukt Fleur Agema het sociale aspect met haar kritiek op het afbraakbeleid in de zorg. Martin Bosma benadrukt identitaire thema’s en zo zijn er nog meer aspecten. Ook dit werkt goed; de PVV is niet voor niets al enige tijd de grootste in de peilingen net zoals FN de grootste partij is in Frankrijk.

Voor mij als analist/blogger is deze politieke meerstemmigheid eerder een interessant gegeven dan iets om over te klagen. De wereldwijde beweging voor herstel van de natiestaat versus een doorgeschoten globalisme, die we nu gereflecteerd zien in de opkomst van politici als Donald Trump, Geert Wilders of Marine Le Pen, valt niet in te delen in simpele termen als links of rechts. De term populistisch is al helemaal niet adequaat. Gelukkig maar!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s