Steeds meer van de zogenaamde “populistische” of patriottische, eurosceptische etc. partijen neigen naar een EU-exit standpunt, of vragen in ieder geval om een referendum daarover. Wat zijn de voor- en nadelen van zo’n standpunt en is het verstandig om ook een plan B te hebben?

Zoals bekend heeft de PVV van Geert Wilders al jaren een EU-exit standpunt (vooral vanwege de gedwongen migratieregels van de EU) en pleit ook ervoor om de euro zo snel mogelijk te vervangen door de gulden. De partij heeft dat onderbouwd met meerdere onderzoeken en is in dat opzicht consistent.

Gezegd moet worden, de ontwikkelingen zowel op het vlak van migratie als wat betreft de euro lijken Wilders gelijk te geven. Toch doet zich de vraag voor hoe de PVV dit zal realiseren, aangezien de andere partijen allemaal tegen een dergelijke EU-exit zijn.

Zal de PVV in de oppositie blijven totdat Nederland uit de EU stapt, of heeft de partij een Plan B om bijvoorbeeld samen met VVD en/of SP te regeren?

Veel andere eurosceptische partijen zijn in dit opzicht wat onduidelijk. VNL wil van de EU een EEG maken en wil dat Nederland met andere noordelijke landen een nieuwe muntunie begint. Een scenario waarop wel e.e.a. op valt aan te merken maar dat terzijde. Wil VNL dat Nederland al uit de EU en de eurozone stapt terwijl de andere landen nog niet zo ver zijn? Dat is onduidelijk. VNL pleit nu voor een in/out EU-referendum zoals het Britse, maar ik vraag me af in hoeverre alle consequenties daarvan doordacht zijn.

Het Franse Front National lijkt de laatste tijd opgeschoven te zijn in de richting van de PVV. Voorheen pleitte Marine Le Pen ervoor om de eurozone te verlaten middels een referendum en de EU te hervormen. Recentelijk, mede onder invloed van de #Brexit, pleit FN ervoor een referendum over de EU te houden en dan maar helemaal uit de EU te stappen. Ook hier doet zich de vraag voor hoe dat dan gerealiseerd moet worden. Tot nu verliest Front National steevast alle verkiezingen in de tweede ronde omdat traditioneel rechts en links zich dan bundelen. In het Franse parlement heeft FN maar twee van de totaal 577 zetels en is dus quantité négigeable.

Ik zal niet alle EU/euro standpunten van de verschillende “populistische”partijen nalopen, maar ze verschillen nogal en partijen zijn niet altijd even consistent. Zo kondigde FPÖ presidentskandidaat Hofer een paar dagen geleden aan dat hij een EU referendum wil, maar riep vandaag dat zijn partij in de EU wil blijven. Waarschijnlijk is men bij FPÖ tot de conclusie gekomen op basis van kiezersonderzoek dat zij anders geen kans maken op het presidentschap.

Kortom, in de huidige omstandigheden waarbij Europa overlopen wordt door een ongecontroleerde stroom asielmigranten, de ene terreuraanslag of –dreiging na de andere plaatsvindt en de euro doorgaat financiële ellende te veroorzaken doet een anti-EU standpunt het erg goed bij het electoraat. Maar A zeggen en B doen, is weer wat anders.

In dat opzicht is de situatie in het VK, hoewel complex en onvoorspelbaar, nog relatief eenvoudig omdat dit land altijd buiten de eurozone en de Schengenzone is gebleven.
Voor een EU/euroland is een EU-exit nog niet zo eenvoudig mede gezien de financiële verwevenheid.

Het is de vraag hoeveel kiezers, ook al mopperen ze op de EU, daadwerkelijk bereid zijn als het puntje bij paaltje komt de EU te verlaten, zich realiserende dat een EU-exit haast niet mogelijk is zonder financiële en economische crisis, in ieder geval in de eerste jaren. De #Brexit lijkt voor enige ontnuchtering te hebben gezorgd en dat zagen we ook terug in de peilingen.

Plan B
Ik ben daarom van mening dat partijen als PVV, VNL of Front National in Frankrijk er verstandig aan zouden doen een plan B erop na te houden dat een aantal minimum voorwaarden behelst op basis waarvan zij in een coalitie met andere partijen mee zouden willen regeren.

Te denken valt dan aan het beperken van immigratie, het hervormen van de asielregeling in de richting van opvang in eigen regio tenzij mensen hier uitgenodigd worden en aan alternatieve scenario’s voor de euro waarbij de gemeenschappelijke munt behouden kan worden, maar flexibeler wordt. Daarvoor zijn verschillende opties, zie de Euro Solution Matrix van Drs. Harry Geels.

Overigens denk ik dat de euro uiteindelijk onhoudbaar zal blijken te zijn, dus linksom of rechtsom zal op enig moment een einde komen aan de eenheidseuro of zal deze aangepast moeten worden. Als de politiek het niet doet, dan zullen de financiële markten er op enig moment een einde aan maken als de omvang van de ellende zichtbaar wordt. Het Whatever it takes van Mario Draghi zal dan niet meer helpen.

Ik realiseer me dat een eenduidige boodschap (Nederland uit de EU en uit de euro!) propagandistisch gezien sterk is en dat het genuanceerde verhaal zoals hierboven weergegeven moeilijker uit te leggen is aan de kiezer. Aan de andere kant draait de politiek in het mediatijdperk vooral om geloofwaardigheid.

Een politieke partij die de verkiezingen wint met een EU-exit belofte en vervolgens toch gaat regeren in coalitieverband terwijl het betreffende land in de EU blijft, is meteen zijn geloofwaardigheid kwijt. Zo’n partij is dus gedoemd om in de oppositie te blijven.

In Nederland zou dat waarschijnlijk inhouden dat een brede waaier van partijen (mogelijk een 6 of 7 partijen coalitie) het pro-EU beleid vanaf 2017 gewoon vier jaar zal voortzetten terwijl de PVV als grootste partij dan in de oppositie komt. De partijstrategen zullen zich moeten afvragen hoe ze dat gaan voorkomen.

Advertenties

4 gedachtes over “Voor- en nadelen van een EU-exit standpunt

  1. Een vrij genuanceerde analyse van Jan. In de euro slaat hij wél door naar negativisme. Als eurolanden zich aan hun afspraken houden, is er weinig aan de hand. De anti-EU partijen zouden ook uit het EU-parlement moeten treden. Waarom doen ze dat niet? Geld! Het is het een of het ander.

    Like

    1. Wat betreft de euro ben ik zo vrij het met je oneens te zijn, Hans. Ik denk niet dat de euro veel beter had gewerkt als iedereen zich precies aan de regeltjes had gehouden. Sterker nog, dan was het misschien allemaal nog wel erger geweest. Dit omdat de euro constructie gewoon niet deugt (geen rekening houdt met verschillen tussen Noord en Zuid en landspecifiek beleid onmogelijk maakt). Lees nog maar eens terug wat 70 van de beste economen van Nederland waaronder Arjo Klamer, daarover schreven in 1997 in de Volkskrant, vijf jaar voor de start van de euro.
      http://www.volkskrant.nl/buitenland/met-deze-emu-kiest-europa-verkeerde-weg~a486508/

      Like

  2. Als je Arjo Klamer gaat citeren, haak ik af. Ik heb hem nog als opinie-auteur bij de krant meegemaakt (omdat hij verbonden was aan de EUR).
    Het is zoals Marike Stellinga (econoom) het al in NRC Handelsblad schreef: er is nergens zo’n groot verschil als in de meningen van economen. Economie is ook géén wetenschap, maar neigt meer naar filosofie. Of zoals wijlen mijn vader zei: ‘Gelul in de ruimte.’
    Merkwaardiggenoeg houdt Klamer er (extreem-linkse; voor ons land) SP-achtige denkbeelden op na. Die komen weer grotendeels overeen met uiterst rechts van de PVV én Wilders.

    Like

  3. Tja, Hans. Feit is wel dat Klamer c.s. gelijk hebben gekregen dat de euro veel ellende zou veroorzaken m.n. in Zuid Europa en dat PvdA economen zoals Rick vd Ploeg het veel te mooi voorstelden. Ik snap niet dat jij als (ex) linkse journalist zo blind kunt zijn voor de sociale kaalslag door de euro. +50% jeugdwerkloosheid in Zuid Europa…

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s