Toen ik laatst een recensie las over Samuel Huntington’s laatste boek Who are we? uit 2004 (de auteur is overleden in 2008), een werk waarin Huntington probeerde tot de kern van de Amerikaanse nationale identiteit door te dringen, viel me op hoeveel aandacht Huntington besteedde aan het protestantse (Angelsaksische) karakter van de Amerikaanse natie.

Helaas heb ik dit boek zelf nog niet gelezen. Wat ik opmaak uit de recensies is dat volgens Huntington de opkomst van een katholieke subcultuur als gevolg van massa-immigratie zou kunnen leiden tot een splitsing van de VS.

Over de invloed van het protestantisme zegt Huntington onder meer het volgende:

huntington

Huntington stelt dus dat juist deze combinatie van factoren voortkomende uit het protestantisme: de nadruk op individuele verantwoordelijkheid, vrijheid van meningsuiting, werkethiek, eigendomsrecht en de afkeer van grootschalige hiërachische organisaties (zoals de katholieke kerk) een beslissende succesfactor zijn geweest bij de vorming van de typische Amerikaanse settler-cultuur.

Huntington meende dat de Amerikaanse nationale identiteit bedreigd wordt door een aantal ontwikkelingen sinds de jaren zestig zoals cultureel relativisme, juridisering door mensenrechtenbenadering en massa-immigratie.

De Nederlandse identiteit
Een zelfde vraag zou je kunnen stellen over de Nederlandse identiteit en ons succes als welvarende en sterke natie door de eeuwen heen, waarbij het protestantisme steeds leidend is geweest: dit was immers ook de reden waarom we uit het Habsburgse Rijk zijn gestapt, hoewel er altijd nog een grote katholieke gemeenschap was in Nederland.

Als ik het binnen mijn eigen familiegeschiedenis na ga ben ik een gemengd product. Mijn moeder was katholiek, mijn vader Nederlands Hervormd maar geen kerkganger en ook niet gelovig. Teruggaand langs vaderskant, als ik de laatste vier Jan Gajentaans beschouw (we heten allemaal Jan), zie plaatje hieronder met mijzelf rechts als laatste, is er sprake van een geleidelijke ontkerkelijking.

Gajentaans

Mijn overgrootvader (helemaal links) was met zijn vrouw erg actief in de Nederlands-Hervormde kerk, hij zat in een soort kerkraad. Mijn grootvader was gelovig, dat blijkt ook uit het boek dat hij in 1940 publiceerde, maar toen hij in 1945 zijn ouders in huis nam in de hongerwinter ontstond er een verwijdering met de kerk omdat die in zijn ogen te weinig deed voor zijn ouders. Ik denk ook dat hij met de tijd minder gelovig is geworden. Mijn vader was al helemaal niet gelovig en ik ook niet.

Ik moet bekennen dat ik er schandalig weinig van afweet. Wat ik vroeger geleerd heb over het Christendom ben ik grotendeels vergeten. De betekenis van feestdagen moet ik soms opzoeken. Al die fijnzinnige verschillen tussen hervormden en gereformeerden, remonstranten en contra-remonstranten, zijn moeilijk om bij te houden als je zelf niet gelovig bent en ook nooit bent geweest, zoals ik. Ik moet me altijd eerst weer inlezen voor ik iets zeg of schrijf over dit onderwerp.

Al ben ik niet gelovig, cultureel gezien ligt het iets genuanceerder. Ik heb op een protestants-christelijke lagere school gezeten en ook een tijdje op een Zondagsschool. Mijn ouders vonden het kennelijk toch belangrijk dat de christelijke normen en waarden werden overgebracht. Ook ik heb op mijn beurt mijn kinderen op een protestants—christelijke school ondergebracht.

Islamisering
Waar in Amerika de invloed van het katholicisme steeds groter wordt door massa-immigratie uit o.a. Mexico, zien we in West-Europa door immigratie de invloed van de islam steeds groter worden. De trendwatcher Adjiedj Bakas sprak al in 2005 over een toekomstig Eurabia, in zijn boek Megatrends Nederland.

Op dit moment wordt er heftig gedebatteerd over de islam en islamisering, de inbreuk op de vrijheid van meningsuiting als gevolg van islamitische terreur (“on a tué Charlie Hebdo” brulden de broers Kouachi na hun geslaagde moordaanslag op de redactie) en het optreden van de Turkse president  Erdoğan  die cabaretiers (Jan Böhmermann) en columnisten (Ebru Umar) in West-Europa het vuur na aan de schenen legt.

Ook wordt er heel wat af gedebatteerd over onze multiculturele samenleving met inmiddels een paar miljoen Nederlanders van geheel of gedeeltelijk allochtone afkomst, waarbij er een soort loopgravenoorlog is ontstaan over zaken als het Sinterklaasfeest met Zwarte Piet zoals vrijdag op de site van opinieZ werd geconstateerd in het artikel Racismedebat: van tolerantie naar gelijkwaardigheid 

Nationale identiteit
Toen ik dit stuk las kwam de (volgens mij dieperliggende) vraag bij mij naar voren die ook door Huntington gesteld werd in zijn laatste boek: kun je een nationale identiteit wel baseren op iets als gelijkwaardigheid of is dat eigenlijk een lege huls, ook al zal niemand principieel tegen gelijkwaardigheid zijn?

Luidt de onderliggende vraag niet dat er voor een succesvolle natie een leidinggevend beginsel moet zijn los van of naast het principe van gelijkwaardigheid? En wat is dan ons nationale leidinggevende beginsel, nu we in meerderheid niet meer gelovig zijn (ik ben het in ieder geval niet)?

We kunnen constateren dat de normen en waarden voortkomend uit onze protestants-christelijke cultuur langzaam beginnen te eroderen als gevolg van zowel interne factoren (secularisering) als externe factoren (massa-immigratie en opkomst van de islam in Europa).

Misschien zijn we de laatste tijd wel te veel bezig met de islam en allerlei verhitte ZP discussies en te weinig met de waarden die Nederland al die eeuwen  zo sterk en welvarend hebben gemaakt. Huntington stelde een goede vraag: who are we?

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s