Nu het erom gaat spannen bij het Britse in/out referendum op 23 juni a.s. en ook bij ons de kritiek op de EU toeneemt, is het misschien goed om er nog eens bij stil te staan dat Nederland behalve EU lid ook een eurozone land is.

Waar het al dan niet verlaten van de EU al een gecompliceerde zaak is en het afhankelijk is van allerlei veronderstellingen hoe zoiets uitpakt (zo weten we niet in hoeverre het VK na een Brexit nog toegang zal hebben tot de interne markt en dat scheelt heel wat procenten in toekomstig BBP) ligt dat nóg gecompliceerder bij het verlaten van de eurozone door een land.

Gevangenis
De eurozone fungeert als een zwaarbewaakte gevangenis en zo is het ook bedoeld.  Je komt er makkelijker in – eventueel met flink wat gerommel, zoals de Grieken – dan ooit eruit.

Landen die toch eruit stappen worden met allerlei onzekerheden en risico’s geconfronteerd zoals: risico op kapitaalvlucht, verminderde of geen toegang tot de interne markt (idem bij verlaten EU), zich te weer moeten stellen tegen speculanten die de nieuwe nationale munt aanvallen (kosten oplopend tot vele miljarden), oplopende rentes (gevaar voor mensen met hypotheken), etc.

De risico’s liggen anders voor landen uit Zuid-Europa dan in Noord-Europa. In het geval van Nederland zouden we met de gulden uitkomen op een duurdere munt dan de huidige euro wat op de langere termijn goed is voor onze koopkracht, want dit dwingt tot sparen en innovatie, de succesformule van de oude gulden/D-markzone. Echter op de korte termijn zou het een klap zijn voor onze export, zeker nu we al een tijd gewend zijn aan de door Draghi goedkoop gehouden euro waar onze exporterende bedrijven nu wel bij varen.

Voor Zuid-Europese landen ligt het toekomstige voordeel van een euro-exit erin dat zij met hun eigen goedkopere munt beter kunnen concurreren na de verwachtbare devaluatie, maar bij hen ligt het risico meer in massale kapitaalvlucht, hoog oplopende rentes en inflatie, speculatie tegen de eigen munt en andere factoren die tot grote instabiliteit kunnen leiden en mogelijk zelfs tot een financiële crash. Eerst een crisis, dan pas zullen de voordelen zichtbaar worden. Hoe erg en diep die crisis zal zijn, weet niemand.

Wat de zaak extra compliceert is dat de euro nu kunstmatig laag wordt gehouden door de ECB. Dat betekent dat een Zuid-Europees land wat betreft hun export binnen de eurozone niet vooruit gaat bij een euro-exit, immers dat voordeel zullen ze pas genieten als de noordelijke landen hun munten opwaarderen.

Samenvattend: de risico’s zijn enorm hoog bij het uit de eurozone stappen door een enkele lidstaat. Het is dan ook de vraag of hiervoor ergens een politieke meerderheid zal ontstaan in de komende jaren, al is de onvrede met het euro- en EU beleid enorm groot zowel in Zuid-Europa als in Noord-Europa, om verschillende redenen.

Hervormingen
Zoals deskundigen zoals de Amerikaanse econoom Martin Feldstein (de man die in 1992 als één van de eersten voorspelde dat de muntunie enorme schade zou toebrengen aan de Europese welvaart en werkgelegenheid) stellen is de enige manier om de eurozone nog enigszins te laten functioneren het doorvoeren van fiscale en andere hervormingen op landniveau. Het QE (quantitative easing) programma van Draghi’s  ECB wordt door Feldstein beschouwd als een volmaakt zinloze bezigheid.

Er worden nu her en der hervorming programma’s doorgevoerd, maar de politieke en sociale weerstand daartegen in de Zuid-Europese landen is enorm. Door de Verelendung die daar de afgelopen jaren ontstaan is als gevolg van de ondoordacht doorgevoerde muntunie is er sprake van een politiek en sociaal kruitvat dat ieder moment kan exploderen.

Zie de steeds feller wordende protesten in Frankrijk, Spanje, Griekenland etc. Bovendien kun je je afvragen of de hervormingen die nu doorgevoerd worden in opdracht van de EU de juiste zijn. Zo wordt in Griekenland in opdracht van Brussel de BTW verhoogd, wat juist remmend zal werken op de economie.

Gemeenschappelijke Europese oplossing
Van mijn kant pleit ik, net als Jean Wanningen, Harry Geels, André ten Dam (bedenker van The Matheo Solution) en een klein groepje andere bezorgde commentatoren al enkele jaren  voor het monetair flexibiliseren van de eurozone als geheel.

Dat zou kunnen via The Matheo Solution (TMS), via een parallelle muntunie of door het organiseren van een euro holiday van één of meerdere landen. Ook is het een optie om alle landen terug te keren naar nationale munten en die via een nieuw EMS in bepaalde bandbreedtes te houden, maar dat zal niet de goedkoopste oplossing zijn. Verder wordt het neuro/zeuro model nog steeds genoemd.

Ook bij monetaire flexibilisering van de eurozone zal nog steeds gewerkt moeten worden aan hervormingen (geen zinnig mens ontkent dat) maar de druk zal  van de ketel zijn omdat landen weer uitgerust worden met een wisselkoers en rentestand die past bij de staat van hun economie en hun productiviteit, zodat ze niet meer tegen de klippen op hoeven te zeilen.

Voor de verschillende alternatieven om te komen tot monetaire flexibilisering, zie de matrix van Harry Geels.  Helaas wordt dit debat  over monetaire flexibiliteit in de eurozone als geheel tot nu toe niet of nauwelijks gevoerd in de media en ook niet in de politiek door gebrek aan interesse, overigens zowel onder pro- als anti-EU groepen en partijen.

Eerlijk gezegd ben ik dan ook een beetje moe van mijn eigen geroeptoeter in de monetaire woestijn. Misschien doe ik er verstandig aan het hele onderwerp voorlopig maar te laten rusten en te vertrouwen op de wijze woorden van Frits Bolkestein toen hij onlangs werd geïnterviewd door Adjiedj Bakas:

de euro zal uiteindelijk in mist opgaan

 

 

Advertenties

Een gedachte over “De euro gevangenis

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s