Vroeger definieerde ik mezelf in politieke zin als liberaal of sociaal-liberaal. De laatste jaren treedt het nationale element in mijn politieke denken meer naar voren, wat ongetwijfeld te maken heeft met ergernis en zorg over het verkwanselen van onze nationale soevereiniteit door de gevestigde partijen en de machtsgreep van de EU-bureaucraten in Brussel.

Dat laatste wordt geïllustreerd door de volledig losgeslagen eurocommissaris Frans Timmermans, die nu – in plaats van regels te versnipperen, wat zijn eigenlijke taak is – meent dat Brussel mag beslissen over de toelating van asielzoekers in de lidstaten en “ongehoorzame” landen wil straffen met een boete van 250.000 euro per geweigerde asielzoeker. Dit soort idioot gedrag zal de EU verder doen splijten.

Los van de ergernis en woede die dit bij velen en ook bij mij oproept, dwingt het ook om je politieke denken aan te passen. Ik schuif daarom op van liberaal naar nationaal-liberaal en het is dan grappig om te bedenken dat er ooit in de 19e eeuw al zo’n partij was: de in 1867 door Pruisische liberalen opgerichte Nationaal-Liberale Partij.

NLP2De National-Liberale Partij was economisch liberaal (tegen protectionisme), levensbeschouwelijk protestants-christelijk georiënteerd, voorstander van sociale hervormingen waar nodig en ook voorstander van de constitutionele monarchie. Dat zijn precies de familie wortels waaruit ik ook voortkom; zie mijn “opaverhalen” .

De Nationaal-Liberale Partij had een linker- en een rechtervleugel en neigde in de loop der jaren steeds meer tot conservatieve opvattingen. De partij had veel invloed, werkte met Bismarck samen (met vallen en opstaan) en was in 1871 de grootste partij in Duitsland met 125 fractieleden in de Bondsdag.

NLP3
Johannes von Miquel

Een prominente partijtopper in de 19e eeuw was Johannes von Miquel (1828 – 1901).   Hij zette zich als Burgemeester van Frankfurt en later als minister van Financiën van Pruisen in voor sociale hervormingen en stond ook aan de basis van het moderne Duitse belastingstelsel.

In de 20e eeuw traden andere prominenten naar voren waaronder de bekende Gustav Stresemann die in 1926 de Nobelprijs van de Vrede zou winnen, maar toen was de Nationaal-Liberale Partij al ter ziele gegaan.

Doordat de partij zich in WO1 (1914 – 1918) volledig achter de agressieve oorlogspolitiek van de Duitse regering en keizer schaarde (over de schuldvraag zijn historici verdeeld) was hun positie onmogelijk geworden.

Na de vrede van 1918 viel de partij dan ook uiteen: de linkervleugel ging op in de Duitse Democratische Partij (DDP) en de rechtervleugel in de Duitse Nationale Volkspartij. Stresemann was ongewenst bij de DDP vanwege zijn steun voor de agressieve oorlogspolitiek en richtte daarom een derde liberale partij op, de Duitse Volkspartij.

NLP4
Gustav Stresemann

Deze laatste partij zou invloedrijk worden tijdens de Weimar Republiek en in 1920 werd Stresemann zelfs bondskanselier, later minister van Buitenlandse Zaken. In 1926 trad hij met Duitsland toe tot de Volkenbond en won hij de Nobelprijs voor de Vrede samen met zijn Franse collega Aristide Briand.

Er wordt door historici gezegd dat Stresemann de stabiele factor was van de Weimar Republiek. Door zijn overlijden in 1929 op 51-jarige leeftijd als gevolg van een beroerte – de enorme werkdruk had zijn tol geëist – gleed Duitsland af richting politieke chaos, een chaos die verergerd werd door de zware economische crisis van de jaren dertig, nadat de hyperinflatie al in de vroege jaren twintig had toegeslagen. Dit geheel vormde de ideale voedingsbodem voor Adolf Hitler om in de jaren dertig aan de macht te komen.

Achteraf gezien zou je kunnen stellen dat als de Nationaal-Liberale Partij zich in 1914-1918 niet had laten meeslepen in de agressieve Duitse oorlogspolitiek tijdens WOI, de partij mogelijk overeind was gebleven en later een beter weerwoord had kunnen bieden aan de opkomst van het nazisme. Maar goed, het gezegde luidt niet voor niets: het is achteraf makkelijk om de koe in de kont te kijken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s