In januari 2013 kwam de in Suriname wonende Nederlandse pensionado en publicist Rolf van der Marck (1935-2013), voorheen uitgever in Nederland, plotseling te overlijden. Zijn kritische pen wordt nog steeds node gemist in Suriname.

Rolf gaf op veel zaken commentaar en deed dat – zo bleek achteraf – niet alleen onder eigen naam maar vaak ook onder pseudoniemen zoals Janus Miraculus, Edgar Mampier, Jodocus Treffers, Joshua Taytelbaum, Stanley Li A Pau, John Sterkendam of Jules Koningverander. Stuk voor stuk kritische Surinaamse publicisten die allemaal – zo bleek achteraf – alter ego’s waren van Rolf.

Amsterdam, jaren zeventig
Voor mij is hier een bijzondere geschiedenis aan verbonden. Ik kende Rolf persoonlijk maar realiseerde mij dat pas nadat hij was overleden. In de jaren zeventig was mijn vader in Amsterdam bevriend met de uit Roermond afkomstige Rolf. Ik geloof dat ze elkaar kenden van de Ronde Tafel, een soort gezelschapsvereniging voor mannen  onder de veertig, waarna ze doorgaans overgaan naar de meer seniore  Rotary.

Mijn vader was dierenarts en Rolf werkte toen bij een uitgeverij. Rolf woonde met zijn charmante vrouw Trees en hun twee zoons in Amsterdam-Zuid, niet ver van mijn ouderlijk huis. Ik was van dezelfde leeftijd als Rolf’s oudste zoon en kwam vaak bij hen thuis om te spelen of logeren. Het gezin herinner ik mij als sociaalvoelend, progressief en kunstzinnig.

Het was voor ons dan ook een grote schok toen Rolf op enig moment, begin jaren zeventig, zijn gezin verliet omdat hij had gekozen om samen te leven met een man. Zijn vrouw en kinderen zijn toen  elders gaan wonen. Ik heb ze nooit meer gezien. Rolf kwam in de late jaren zeventig nog wel eens bij mijn ouders over de vloer met zijn vriend. Ik herinner me hem als een erudiete en energieke man met een duidelijke mening. Sindsdien heb ik Rolf nooit meer ontmoet.

Kritische geest
Toen enkele jaren geleden een stuk over mij verscheen op een Surinaamse website van ene Rolf van der Marck waarin ik door hem flink werd aangepakt (hij vond mij niet kritisch genoeg over Bouterse en Brunswijk) dacht ik terug aan de Rolf die ik kende. Ik schoof die gedachte  snel terzijde: ik kon me niet herinneren dat de naam Van der Mark met een c werd geschreven (Marck) en ik  wist niets van een vertrek van “onze” Rolf naar Suriname.  Het kon niet dezelfde persoon zijn, dacht ik.

Rolf van der Marck
Foto van Rolf die hij wel eens gebruikte bij zijn stukken; ik herkende hem niet

Bovendien zag de Rolf van der Marck die ik soms zag op een foto bij zijn stukken er heel anders uit dan de veel slankere en bebaarde Rolf die ik kende van vroeger. De Rolf in Suriname woonde met een vrouw samen terwijl ik niet beter wist dan dat onze Rolf zich bekeerd had tot de herenliefde. Het kon dus niet dezelfde Rolf zijn zo redeneerde ik, maar het leven zit soms minder lineair in elkaar dan je denkt.

De publicist Van der Marck kwam op mij over als een Hollandse brombeer die heel wat te mopperen had over Suriname, maar dat deed op een originele en elegante wijze. Hij schreef onder meer over de verloedering van het koloniale cultuurgoed, over de soms gemakzuchtige houding van de overheid en over dubieuze onderwijsinstellingen op de vrije markt. Hij was sterk anti-Bouterse. Toch proefde je aan zijn stukken dat hij opkwam voor de Surinaamse mens en het niet kon verdragen wanneer die mens zonder respect behandeld werd. Hij was gehuwd met een Surinaamse vrouw.

Zijn kritische houding werd in Suriname niet door iedereen op prijs gesteld. Misschien was hij daarom ook genoodzaakt om onder pseudoniem te schrijven. Er kwamen persoonlijke aanvallen op Rolf, die op internet valselijk beticht werd van pedofiele praktijken door Bouterse-aanhangers. Ismene Krishnadath van de Surinaamse Schrijversgroep ’77 probeerde hem vervolgens in diskrediet te brengen op grond van die valse beschuldigingen. Een in Suriname en in Nederland bekende consultant, Hubert Rampersad, sleepte Rolf vanwege zijn kritische stukken voor de rechter.

Al kruisten we soms onze degens in de media, ik kon Rolf’s stukken altijd waarderen en legde op enig moment contact via Facebook, waarop hij positief antwoordde. Zo begonnen we berichtjes uit te wisselen.

Met name in de laatste weken voor zijn dood hadden we veel contact via Facebook en wisselde ik berichten uit via de chat-functie met Rolf over zaken zoals cultuur, literatuur en politiek. We hadden vaak een vergelijkbare denkrichting. Zo stoorden we ons allebei aan sommige columns van Sandew Hira (pseudoniem van Dew Baboeram, in  Nederland onder meer bekend als ideoloog van de anti-Zwarte Piet beweging) en diens “Holocaust” vergelijkingen over het koloniaal verleden.

Volgens Sandew Hira waren de Nazi’s lieverdjes in vergelijking met de koloniale Nederlanders, een stelling die hij onderbouwt met warrige becijferingen. Het kwam op Rolf en mij niet “kosher” over om het leed van de ene groep uit te spelen tegenover de andere. In Rolf’s laatste artikel ging hij stevig te keer tegen Sandew Hira  die hij een heksenjacht verweet tegen het zionisme en ook een slim verkapte vorm van antisemitisme.

Pas toen op Rolf’s website SurinameStemt.com  zijn overlijdensbericht verscheen en ik de namen van zijn zoons in Nederland zag staan, realiseerde ik mij dat de publicist Rolf van der Marck wel degelijk één en dezelfde persoon was als de Rolf die ik gekend had in mijn jeugd. Ontzettend stom van mij dat ik dat de hele tijd niet in de gaten had en dacht dat hij iemand anders was! Rolf, die hield van literaire maskerades, liet mijn illusie dat we elkaar niet kenden uit een eerder leven graag in stand.

Met Rolf en zijn leger aan pseudoniemen zijn in één klap heel wat critici van het bewind Bouterse heengegaan. De dag voor zijn dood hadden we nog contact via Facebook. Ik schreef hem dat ik blij was dat hij op zijn geheel eigen manier die vervelende Sandew Hira er flink van langs gaf want ik was de polemiek die ook ik op enig moment was aangegaan met Hira behoorlijk moe. Rolf chatte terug:  “jij moet het ook volhouden, hoor”.

Het zou zijn laatste bericht aan mij zijn. De volgende dag was hij er niet meer als gevolg van een plotseling hartfalen.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s