Bijgewerkte versie d.d. 30.4.2017, van blog uit 2016

Vandaag is het 30 april, ooit Prinsessedag en later Koninginnedag, omdat het de geboortedag was van koningin Juliana. Het was ook de verjaardag van mijn moeder die – niet geheel toevallig –  Maud Juliana heette, al stond er in de geboorteaankondiging in de krant alleen Maud.

Maud adv 2

Zij had op 30 april 2017 87 jaar kunnen worden; ze kreeg er maar 35 om te leven. Sommige mensen zijn niet voor het geluk geboren en dat geldt zeker voor mijn moeder. Toen ze nog heel klein was raakte haar zusje invalide en scheidden haar ouders, Marine officier Nico Schrakamp en de in Pekalongan (Java) geboren Elly Twiss, die als Nederlands-Indische niet kon aarden in ons koude kikkerland.

EllyenNico
Elly Twiss en Nico Schrakamp

Na de scheiding in 1932 en het vertrek van haar moeder terug naar Nederlands-Indië had mijn moeder, die zelf in Nederland bleef, weinig contact meer met haar eigen moeder. Pas in de jaren vijftig vond er weer een ontmoeting plaats tussen de twee, maar die liep uit op een teleurstelling. Daarna hebben ze elkaar nooit meer ontmoet, ook niet toen mijn moeder ernstig ziek werd. Ik geloof dat ze wel correspondeerden. Het hoe en waarom daarvan weet ik niet.

Vanaf ongeveer 1932 werd mijn moeder, die toen nog maar twee jaar oud was, opgevoed door een oom en tante in Amersfoort, de familie Jurrissen. Zij hadden al een meisje van ongeveer dezelfde leeftijd, Mathilda, die Tilly werd genoemd. Onlangs kwam ik erachter dat Tilly ooit een broertje heeft gehad die heel jong is overleden. Daarmee viel waarschijnlijk alles op zijn plaats: mijn moeder was het ideale “zusje” om te spelen met Tilly, terwijl vader en moeder Jurrissen over hun verdriet konden komen vanwege het verlies van hun zoontje.

Maud
Maud in de jaren vijftig

Ondanks die strubbelingen in haar vroege kindertijd en de afwezigheid van vader en moeder tijdens haar jeugd groeide mijn moeder op tot een evenwichtige, charmante, intelligente en gecultiveerde jonge vrouw, waarschijnlijk dankzij de liefdevolle opvoeding van de familie Jurrissen.

In de oorlog  kreeg ze een nieuwe klap te verwerken: haar vader Nico sneuvelde op 27 februari 1942 tijdens de slag in de Javazee aan boord van het vlaggenschip Hr. Ms. de Ruyter. De bevestiging daarvan zal ze pas in 1945 hebben gekregen. Jaren vol onzekerheid met uiteindelijk slecht nieuws. Net als mijn moeder, kreeg ook haar vader maar een half leven om te leven.

Nico c
Karel Doorman en Nico Schrakamp op groepsfoto Koninklijke Marine, 1935. Ze zouden samen sneuvelen aan boord van Hr Ms de Ruyter

Jeugd bij de familie Jurrissen
De familie Jurrissen woonde “op stand” in Amersfoort aan de Keucheniuslaan nr. 9. Tegenwoordig zit daar een röntgenologenpraktijk. De pater familias, Dr. Ir. A.W. Jurrissen (oom Fons) was scheikundige en had een goede baan in de chemische sector. Hij is overleden in 1958.

Amersfoort
Amersfoort, Keucheniuslaan 9

Mijn moeder is heel goed opgevoed en verzorgd door de familie Jurrissen en ging, na de HBS te hebben doorlopen in Amersfoort, Franse taal en letterkunde studeren in Nijmegen. Haar creatieve zusje (eigenlijk nichtje) Tilly ging werken in de reclame en zou later fotograaf en beeldend kunstenaar worden.  Ze was lesbisch. In de jaren vijftig zal dat niet een makkelijk levenspad zijn geweest.

Maud rondde haar studie uiteindelijk niet helemaal af, ging werken en na haar huwelijk in 1957 met een jonge dierenarts – mijn vader – ging ze in Amsterdam wonen waar ze twee kinderen kreeg, eerst een meisje in 1958 en in 1959 een jongetje, ondergetekende. Hun huwelijk had nog heel wat voeten in de aarde, want zij was katholiek, hij was Nederlands-Hervormd. Dankzij de diplomatieke talenten van oma Gajentaan kwam het toch nog goed.

Noodlot
Het geluk leek mijn moeder eindelijk toe te lachen, maar helaas sloeg het noodlot opnieuw toe. Nog tijdens haar laatste zwangerschap in 1959 werd een ernstige vorm van ruggenmergkanker geconstateerd. Daarna werd het een jarenlang gevecht tegen de bierkaai. Het staat me nog bij uit mijn vroege jeugd dat mijn moeder op enig moment met een stok liep en steeds op bezoek ging in een kliniek.

In de zomer van 1964 ging ons gezin op vakantie naar haar geliefde Frankrijk. We verbleven in hotel le Morgane in La Baule. Was dit haar afscheid van het leven? Ze moet toen al geweten hebben hoe uitzichtloos het verloop van haar ziekte was. Ze hield keurig een vakantiealbum bij met foto’s, dat ik nog in mijn bezit heb. Zie wat kiekjes hieronder. Je ziet dat ze toen al met een stok moest lopen.

Het ging langzaam achteruit en op 13 juni 1965 moest ze de ongelijke strijd opgeven, nog maar 35 jaar oud. Ik was toen zelf vijf jaar oud, bijna zes. Mijn zusje een jaar ouder. Deze rouwadvertentie verscheen die week in het Algemeen Handelsblad:
Maud adv

Natuurlijk heeft de vroege dood van mijn moeder mijn leven getekend en heb ik daar bepaalde psychologische gevolgen van ondervonden: ik raakte te veel in mezelf gekeerd. Mijn vader hertrouwde vrij snel, waarna het onderwerp doorgaans  werd vermeden. Op enig moment ging ik weer op zoek en wilde meer weten over mijn moeder en later ook over mijn oma van moederskant, mijn oma uit Pekalongan die voor mij helemaal een mystery guest was: ik heb haar nooit gekend.

MoedertjeIk heb erover geschreven in mijn E-book Heimwee naar de Gerard Doustraat. Toch heb ik altijd geprobeerd het positieve van mijn moeder’s bestaan in te zien en te behouden.

Mijn moeder was volgens de mensen die haar kenden een intelligente vrouw die met een duidelijke mening in het leven stond, goed kon luisteren (zie je ook aan filmpjes waarop ze te zien is) en iets van “klasse” uitstraalde, aldus een oom die haar goed kende. Bovenal was zij een vrouw die heel liefdevol omging met haar kinderen.

Ik denk achteraf dat zij ons wilde geven wat ze zelf had moeten missen bij haar eigen ouders. Die warmte en genegenheid is hetgeen ik wil behouden en probeer door te geven aan mijn eigen kinderen. In de hoop dat zij dat op hun beurt ook doen.

Het lastige is dat wanneer je iemand op zo jonge leeftijd verliest, herinneringen onherroepelijk vervagen met de tijd. Daar heb ik het wel eens over met mijn zus. Soms weet je niet meer of je je iets herinnert, of dat je alleen nog maar wéét dat je het je herinnert. Zo wordt iemand herdenken met de tijd een gevecht tegen de vergetelheid.

Schrijven is voor mij een manier om de vergetelheid te bestrijden. In mijn poëziebundel De vogel verlangen staat dit gedicht voor mijn moeder; het gaat ook over dat gevecht met de vergetelheid.

Windvlaag

het is alweer
zoveel jaar geleden
dat je bent gegaan
en ik was nog maar
een klein kind

mijn beeld van jou
is grenzeloos
vervaagd
en wie kent je nu nog?

ik weet het
jij hebt mijn hand vastgehouden
we liepen samen langs de zee
de wind speelde door je haar
de wind nam je mee

je sprak tot mij
maar jouw stem
ben ik kwijtgeraakt

nu ben je er soms weer
als een hele lichte
windvlaag
die mij doet denken
aan vroeger

maud1

Advertenties

2 gedachtes over “30 april: de verjaardag van mijn moeder

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s