Het verhaal van mijn oma van moederskant is een nogal ingewikkeld verhaal, dat lang voor mij een groot raadsel was. Pas sinds een jaar of vijftien weet ik wie zij was en hoe ze heette en pas sinds een jaar heb ik ook foto’s van haar.

Het zit zo: mijn grootvader van moederskant, Marine officier Nico Schrakamp, gesneuveld op 27.2.1942 tijdens de slag in de Javazee, is twee keer getrouwd geweest. De eerste keer was in 1927, toen hij tijdens zijn dienst in Nederlands-Indië trouwde met ene Elly Twiss, geboren op 18 oktober 1909 te Pekalongan. Zij was een derde generatie Nederlands-Indische (totok), telg van de oorspronkelijk uit Engeland afkomstige familie Twiss, die destijds in vrij hoog aanzien stond.

Familie Robert Francis Twiss 1874 1927 034
Familie Twiss op Java omstreeks 1920. Op deze bijzondere foto uit de koloniale tijd staan mijn oma van moederskant (als meisje), mijn overgrootouders en ook nog een betovergrootmoeder.

Elly Twiss was nog maar 17 jaar toen ze met mijn opa Nico trouwde die toen 25 jaar was, een jonge Marine officier. Over de redenen waarom kan ik slechts speculeren; misschien was het omdat haar eigen vader kort daarvoor was overleden en er een veilig heenkomen gezocht moest worden. Het kan ook echte liefde geweest zijn, want opa Nico was een charmeur.

Het jonge stel ging kort na hun huwelijk naar Nederland en betrok een kleine woning in Den Helder, de marinehaven. Daar werden kort na elkaar twee meisjes geboren: Elly junior en Maud, mijn moeder.

Daar in Den Helder, begin jaren dertig, is het helemaal mis gegaan. Misschien kwam het omdat Elly het tropische leven gewend was in prachtige huizen met tal van bediendes, wat iets heel anders is dan het huishouden doen in je eentje, met twee kleintjes, in een steenkoud piepklein huisje in Den Helder en een man die wekenlang op zee is.

ellen-twiss-2b
Elly Twiss en haar dochters Maud (mijn moeder) en Barbara in de jaren vijftig bij een zeldzame ontmoeting

 

Huis Robert Francis Twiss Java Pekalongan Omgeving 004
Het huis van de familie Twiss in Pekalongan, jaren twintig
Links aan tafel R F Twiss rechts Francis Twiss 048
Er werd prettig getafeld bij de familie Twiss in Pekalongan, maar kort na het maken van deze foto (1927) is de pater familias overleden. Hoe moest het toen verder?

Op enig moment in het koude Den Helder werd Elly junior verkouden, Elly senior heeft het mogelijk niet goed aangepakt, hoe het ook zij, het gevolg was een te laat ontdekte hersenvliesontsteking. Elly junior raakte geestelijk gehandicapt en zou haar hele leven in inrichtingen verblijven.

den helder
Den Helder, Binnenhaven; in één van deze huisjes woonden opa Nico en oma Elly met hun dochtertjes. Eén van hen werd ernstig ziek.

Mogelijk heeft de familie van opa Nico toen ingegrepen, want mijn moeder – toen drie  jaar oud – is weggehaald en bij een oom en tante in Amersfoort ondergebracht die ook een meisje hadden van dezelfde leeftijd, Mathilda, die Tilly werd genoemd. Tilly en Maud waren nichtjes maar groeiden op als zusjes in een beschermde omgeving, in een fraaie villa in het Amersfoortse. Zie mijn blog Tante Tilly.

Rond 1932 zijn opa Nico en Elly Twiss gescheiden. Zij ging weer terug naar Nederlands-Indië, een traumatische ervaring rijker. Los van een korte vakantie in de jaren vijftig (zie foto boven) is ze nooit meer naar Nederland terug gekomen.

Opa Nico hertrouwde in 1938 in Nederland met jonkvrouw Julia de Roy van Zuydewijn, met wie hij een zoon kreeg, ook Nico geheten. Zijn eerste vrouw Elly Twiss hertrouwde ook en kort na de oorlog – die ze naar ik aanneem in het “Jappenkamp” doorbracht – nog een keer, met een Nederlandse man uit Nederlands-Indië, ene van Toorenenbergen.

Dit hele verhaal van mijn oma uit Pekalongan had ik al lang gekend ware het niet dat mijn moeder al in 1965 overleed, opa Nico gesneuveld was in de oorlog en de rest van de familie over deze ingewikkelde en pijnlijke affaire liever zweeg.

Mijn biologische oma was dus lang een groot raadsel. Ik wist niet wie ze was, hoe ze heette of hoe ze eruit zag. Een jaar of vijftien geleden drukte een oom mij een papiertje in de handen, met daarop haar naam en geboortedatum.

Stukje bij beetje begon ik op het internet te kijken maar kon niet veel vinden, totdat ik bij toeval stuitte op het “blauwe boekje” van het Nederlands Patriciaat uit 1948. Zowaar: de familie Twiss staat hier uitgebreid omschreven, inclusief de naar Nederlands-Indië vertrokken tak. Ineens had ik een schat aan informatie. Zie het fragment hieronder met de informatie over Elly (voluit: Ellen Wilhelmina Jacoba Twiss). Ik had een startpunt.

elly

Zo kon ik de familie van mijn grootmoeder goed in beeld brengen tot 1948, maar wat daarna was gebeurd bleef een groot raadsel. Ik vond wel een neef van Elly Twiss in Nederland maar die wist me ook weinig te vertellen. Pas ongeveer een jaar geleden kreeg ik een tip van iemand die me op het juiste spoor zette. Elly Twiss was vanuit Nederlands-Indië – inmiddels Indonesië – rond 1950 geëmigreerd naar Australië met haar derde en laatste echtgenoot, Van Toorenenbergen. Vlak voor ze vertrokken had ze in Soerabaja nog een baby gebaard: Barbara. Een halfzus van mijn moeder! Nu ongeveer 65 jaar oud en alive & kicking in Australia.

Met Barbara heb ik nu contact. Mijn oma, Elly Twiss uit Pekalongan, is omstreeks het jaar 2000 overleden, 90 jaar oud. Ze was een liefdevolle vrouw maar ook impulsief en niet altijd de gemakkelijkste, vertelt Barbara. Misschien was ze getraumatiseerd. Over haar eerste huwelijk en haar twee kinderen in Nederland zweeg ze. Ze heeft met haar man dag en nacht geploeterd om een nieuw leven op te bouwen in Australië.

Ellen Twiss 6
Oma Elly in Nederlands-Indië, jaren dertig: dol op autorijden en een tikje wild.

Het toeval wilde dat ik ongeveer in dezelfde tijd dat ik het bestaan van Barbara ontdekte, van de Twiss-neef in Nederland een album kreeg met familiefoto’s van de familie Twiss in Nederlands-Indië van voor de oorlog. Zie de foto’s hierboven.

Ellen Twiss nieuw
Oma Elly op latere leeftijd in Australië. Hield van een sigaretje en een borreltje.

Van Barbara zelf kreeg ik foto’s van haar moeder (mijn oma dus) van na de oorlog, in Australië. Zo had ik dan eindelijk het verhaal compleet en ook nog een beeld door de foto’s bij mijn oma. Ik had er vijftien jaar naar gezocht maar uiteindelijk vond ik meer dan ik had durven hopen. Zoiets geeft rust. Het raadsel opgelost.

Het enige dat me nog te doen staat, is een keertje naar Australië gaan en Barbara bezoeken.

 

Advertenties

2 gedachtes over “Mijn oma uit Pekalongan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s