Eén van de verhalen die mijn opa, de dierenarts annex Sinterklaas Dr. Jan Gajentaan (1902 – 1987) mij ooit vertelde en die me altijd is bijgebleven, is het verhaal over zijn studievriend Burger.

Of Burger ook een voornaam had weet ik niet, maar kennelijk werd hij in het dagelijks leven gewoon Burger genoemd, wat wel vaker het geval is: sommige mensen lijken geen voornaam te hebben.

Burger was één van de beste vrienden van mijn grootvader toen deze in de jaren twintig in Utrecht studeerde aan de Faculteit Diergeneeskunde, vóór 1925 Rijks Veeartsenijschool geheten. Net in de tijd dat mijn grootvader daar studeerde kwam de naamswijziging tot stand. Op onderstaande foto van de collegezaal uit 1925 zie je mijn grootvader zitten, onderaan het linkse bankendeel op stoel gezeten en dan de meest rechtse persoon van de twee.

Opa college zaal
Faculteit Diergeneeskunde te Utrecht, collegezaal, 1925.

Mijn grootvader en de hoogbegaafde Burger woonden in hetzelfde studentenhuis. Volgens mijn opa begon Burger zich op enig moment steeds vreemder te gedragen. Zo had hij een verloofde, maar telkens als zij volgens afspraak ’s ochtends verscheen speelde Burger het klaar om zich te verslapen. Om dit euvel te verhelpen begon Burger door het hele pand allerlei bel- en wekinstallaties aan te leggen inclusief bedrading, wat de hospita niet op prijs stelde. De huur werd opgezegd.

Opa
Dr. Jan Gajentaan

De situatie verslechterde en uiteindelijk werd Burger door zijn familie gedwongen opgenomen in een inrichting. Jarenlang heeft mijn grootvader niets vernomen van Burger, maar iets van dertig of veertig jaar later besloot hij toch de stoute schoenen aan te trekken, stapte in zijn auto en reed naar de inrichting waar Burger verbleef. Daar aangekomen, werd hij door de verpleegsters doorverwezen naar de tuin.

In het midden van de tuin  zat Burger, druk doende daar de één of andere sproei-installatie aan te leggen. Aarzelend liep mijn grootvader erheen. Burger keek op, zei – alsof hij hem de dag ervoor nog had gesproken – ”Hallo Jan”, om vervolgens onverstoorbaar verder te gaan met zijn werkzaamheden.

Dit verhaal bleef altijd bij mij hangen zonder dat ik een verklaring had voor het gedrag van Burger, totdat ik een paar jaar geleden keek naar de ontroerende documentaire De regels van Matthijs  van Marc Schmidt. Ook hier gaat het om een hoogbegaafde jeugdvriend, die op enig moment een autistische, langzaam verergerende stoornis blijkt te hebben: Het syndroom van Asperger.

Matthijs
Matthijs in zijn woning

Je ziet in de documentaire de gesprekken tussen Marc en Matthijs waarbij de laatste steeds wanhopiger wordt en geïsoleerder raakt. Ook zie je hem allerlei ingewikkelde installaties aanleggen in zijn woning waardoor hij in conflict raakt met de woningbouwvereniging, iets dat mij natuurlijk deed denken aan mijn opa’s verhaal over Burger.

Met de Matthijs in de documentaire loopt het helaas slecht af: hij pleegt zelfmoord. Hoe het met Burger is afgelopen weet ik niet.

Vroeger werden mensen met een autistische stoornis waarschijnlijk eerder gedwongen opgenomen, tegenwoordig zijn we daar een stuk terughoudender in. Natuurlijk is dat in vele gevallen terecht en ook een zegen, omdat de meeste mensen met een beperking prima hun weg kunnen vinden in onze maatschappij.

Kennelijk kan het ook wel eens helemaal verkeerd uitpakken, zoals in het geval van deze Matthijs. Misschien ontbrak het in zijn geval aan de juiste begeleiding, of was hij vastgelopen in de welzijnsbureaucratie. Ik weet er te weinig van om er iets zinnigs over te kunnen zeggen maar tragisch is het wel, net als de geschiedenis van Burger.

P.s.
De foto boven het artikel is van de voormalige Rijkspsychiatrische Inrichting in Eindhoven, maar of dit de instelling is waar Burger verpleegd werd weet ik niet. De foto is willekeurig gekozen.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s